Werkplaats Biopolitiek

10 Jun '10 - 483 W Verrassing: BioBank bezet!

Biobank-bezetters eisen dna terug

Van onze verslaggever Michael Craighton


LEEUWARDEN – ‘Ik doneerde voor de wetenschap, niet voor bedrijven’, zegt accountant Ad van der Pol. Uit woede over de gang van zaken rond biobank Lifelines houden hij en andere donoren sinds zaterdag de Leeuwardense vestiging bezet.


Lifelines heeft sinds 2006 van tienduizend inwoners van de drie noordelijke provincies bloed en urine opgeslagen voor dna- en eiwitonderzoek. In de komende dertig jaar moeten het 165.000 deelnemers worden, onder wie 35.000 kinderen. Door opname van hun bloed en urine, in combinatie met persoonlijke informatie over ziektes, medicijngebruik, leefstijl en voedingsgewoonten, hopen onderzoekers meer inzicht te krijgen in het ontstaan van chronische ziektes.


In die nobele doelen geloven de bezetters van de biobank en andere donoren niet meer. De onlangs opgerichte vereniging ‘Baas in eigen Biobank’ vordert met een bodemprocedure namens haar honderden leden het afgestane materiaal en informatie terug. De vereniging waarschuwt voor commerciële belangen. ‘Mensen die overwegen dna en ander biomateriaal te geven, moeten zich bewust zijn dat commerciële bedrijven de onderzoeksagenda bepalen’, legt een woordvoerder uit. ‘Zij kunnen ook patenten aanvragen op genen die in de biobank worden geïdentificeerd.’


De kritische vereniging wordt gesteund door de Groningse medisch socioloog Tjeerd Rijmstra. ‘Toenemende dikheid, diabetes en astma zijn vooral het resultaat van een slecht milieu of lifestyle. Niet van een uitbraak van slechte genen.’ Reden voor bezetster Femke de Jong om haar medewerking aan Lifelines geheel op te zeggen:‘Werken aan een betere luchtkwaliteit en zorgen dat mensen meer tijd hebben om te bewegen kan toch eigenlijk best zonder biobank?’


Zakelijk manager Ben Terweij van Lifelines bevestigt dat de biobank financiële mogelijkheden biedt:‘Verzekeraars, de farmaceutische industrie en overheden zijn geïnteresseerd in de kennis die LifeLines oplevert over leeftijd- en ziektegebonden risico’s. Het is de bedoeling dat zij, tegen betaling, kunnen beschikken over onze gegevens.’ Terweij roemt de besparingen die daarmee kunnen worden geboekt: ‘Chronische ziektes beschadigen de maatschappij door verlies van arbeidscapaciteit, druk op sociale zekerheidssystemen en verminderde belastinginkomsten.’ Hij voegt eraan toe dat Lifelines de komende tien jaar ‘honderden hoogwaardige arbeidsplaatsen’ zal opleveren.


In 2009 kreeg Lifelines 40 miljoen euro uit het met aardgasopbrengsten gevulde Fonds Economische Structuurversterking. De provincie droeg 13 miljoen euro bij. Dat laatste bedrag werd door het ministerie van Economische Zaken verdubbeld.

NASCHRIFT: De bezetting en de vereniging 'Baas in eigen biobank' bestaan niet echt, maar de problematiek wel.