Werkplaats Biopolitiek

08 Sep '04 - 1675 W Genomics economics

--------------------------------------------------------------------------------
Nieuws@biopolitiek.nl, nummer 23, 8 september 2004
--------------------------------------------------------------------------------
www.biopolitiek.nl

NIEUWS
1. Intro
2. Genomics Momentum: propaganda, hype en handel 3. Prozac in Brits drinkwater
4. Abonneren op deze mailinglijst?

---------------------------------------------------------------------------------
1. Intro

In Engeland wordt zoveel Prozac gebruikt dat de sporen ervan in het drinkwater zitten. Geen maatschappij dus waar bijna iedereen het naar zijn of haar zin heeft. Het is tijd dat dit verandert. Vooralsnog slikken nogal wat depressieve Engelsen meer Prozac dan hun lichaam kan opnemen, waardoor het restant in het drinkwater te vinden is. Genomics heeft hiervoor een oplossing in petto: Op het metabolisme (de wijze van omzetting en verwerking van een stof in het lichaam) van de persoon afgestemde antidepressiva. Overmedicatie kan zo misschien bestreden worden, maar een maatschappij waarin bijna iedereen het naar z'n zin heeft komt niet dichterbij. Een nog hardere en op concurrentie ingestelde maatschappij is de bedoeling van de zogenaamde Lissabon Agenda van de EU en daaraan moet Genomics bijdragen als speerpunttechnologie voor economische groei. Dat dit ten koste gaat van velen - en wellicht nog meer mensen depressief maakt - kwam niet aan de orde op Genomics Momentum show in Rotterdam.

---------------------------------------------------------------------------------
2. Genomics Momentum: propaganda, hype en handel

Grote zalen, reclame van bedrijven in kleur en op duur papier, mannen in donkere pakken, stukjes genetisch gemanipuleerde kaas om te proeven, nauwelijks pers en een oranje EU tas vol reclame. Veel geld is er gestoken in het Genomics Momentum van 2004 in congrescentrum de Doelen in Rotterdam. Wetenschappers uit de hele wereld kwamen bijeen om te praten over Genomics, een gebied van de wetenschap dat zich bezig houdt met alles rond genen. Kritische geluiden waren niet te verwachten gezien de opzet van het programma. Werkplaats LAB nam een kijkje in de keuken van de biotech promotie-industrie.

Geloof in Genomics
Gezondheid voor iedereen, honger de wereld uit, een duurzame wereld en een bewegende wereld belooft genomics ons. Kennis van genen en de ontwikkeling van dure gen technologieen moet deze beloften waarmaken. Genomics is een eigentijdse Westerse manier om problemen op te lossen. Kapitaal intensieve technologische oplossingen worden gestimuleerd ten koste van sociaal maatschappelijke oplossingen. Honger is bijvoorbeeld een kwestie van een eerlijke verdeling van voedsel, geld en middelen, waarvoor de oplossing dus niet ligt in genetisch gemanipuleerde gewassen. Toch zijn deze technologische, spektaculaire, mannen oplossingen erg populair, het is een industrie geworden die zichzelf in stand houdt.
Een spreker van DSM bevestigde dit beeld aardig. Hij was bezig nieuwe voedsel supplementen op de markt te brengen, zogenaamde neutraceuticals. Er is een hele industrie aan het ontstaan die zich bezig houdt met het ontleden van ons bestaande voedsel in afzonderlijke componenten om deze losse componenten te patenteren en te verkopen. Zo heeft DSM Catechin uit groene thee geisoleerd met een vetzucht verminderende werking en Lycopene uit tomaten wat prostaat kanker remt. De DSM onderzoeker hoopte binnen enkele jaren deze producten op de markt te hebben. Het was ongelooflijk om te zien dat hij niet eens had nagedacht over het meest voor de hand liggende alternatief voor zijn werk, namelijk mensen gewoon informeren over tomaten eten en groene thee drinken. Slechts één argument kon hij geven voor zijn 'nieuwe' producten, namelijk dat DSM een bedrijf is en dus geld moet zien te verdienen. Er wordt ons straks dus iets voorgeschoteld waar we helemaal niets aan hebben en wat een grote zak geld heeft gekost.

Booming bussiness
Genomics is big bussiness. De Nederlandse overheid heeft ruim 220 miljoen euro gestoken in genomics onderzoek. In diverse steden in Nederland wordt hard gewerkt aan het opzetten en uitbreiden van bio-science parks, centra waar innoverend en ondernemend biotech Nederland zich kan verzamelen. Om van Europa in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld te maken, zoals afgesproken in Lissabon in 2000, roepen politici vaak dat de 'kenniseconomie' gestimuleerd zou moeten worden. Biotechnologie en genomics zijn daarin speerpunttechnologieen. Ondernemerschap stimuleren, zeker in deze sector, is onderdeel van de Lissabon Agenda. Vele onderzoekers, ondernemers en financiers hopen hun subsidiegraantje mee te pikken.
Op het Genomics Momentum was derhalve veel ruimte gegeven aan de industrie. Er werd een 'pitch competitie', een wedstrijd om het beste verkooppraatje, gehouden door jonge onderzoekers om de interesse van investeerders te wekken. De winnaar krijgt een behoorlijke zak geld mee om een eigen onderzoek op poten te zetten. Ook de lobby was goed vertegenwoordigd. Zelfs in de aankondigingen van het evenement op websites en in folders werden er geen doekjes omgewonden. 'Het Genomics Momentum is de kans voor ondernemers en investeerders om elkaar te ontmoeten en zaken te doen. De biotechnologie moet door dit evenement een push krijgen. 'Hoeveel ruimte voor kritiek zou er over blijven als dit soort leuzen de sfeer bepalen?

Patienten
Voor werkplaats LAB was het interessant te onderzoeken hoe patientenverenigingen zich zouden opstellen in deze genomics hype. Een hele diskussiemiddag was georganiseerd door de International Genetics Alliance (IGA), een organisatie die zichzelf ziet als een wereldwijde overkoepelende patientenorganisatie en de Vereniging Samenwerkende Ouderen en Patientenorganisaties (VSOP), het Nederlandse equivalent hiervan.
Op deze middag sprak de DSM onderzoeker over de neutraceuticals maar bij het aanhoren van de andere sprekers had ik eveneens eerder het idee dat ik naar een zakenman zat te luisteren dan naar iemand die opkomt voor de belangen van patienten. In de komende BioBrief zal er uitvoerig verslag gedaan worden van deze middag. We zullen zien hoe belangen van patienten onder de tafel geschoven worden ten gunste van winstbejag en prestigeus onderzoek.

Public Relations
De industrie blijkt veel geleerd te hebben van de moeizaam verlopende diskussies rond genetisch gemanipuleerde gewassen. Publieke weerstand tegen genomics wordt gevreesd. Vandaar dat de propaganda machine alle zeilen moet bijzetten het publiek ervan te overtuigen dat genomics goed voor ze is. Op het genomics momentum werd er een middag gewijd aan het 'informeren van het publiek'. Dat het publiek geen enkele stem krijgt in beslissingsprocessen rond de ontwikkeling van genomics stond buiten kijf.
Het publiek dient dus geinformeerd te worden, maar wel op een zodanige manier dat ze genomics accepteren. Een spreekster van Genome Canada vertelde over haar ervaringen in Canada. Genome Canada heeft maar liefst 800 miljoen Canadese dollars gekregen waarvan de helft van de belastingbetaler. Met dit geld tracht Genome Canada 'het publiek te voorzien van juiste en interessante informatie', aldus mevrouw Perrault van Genome Canada.
Een van de 87 projecten was het projecteren van een tientallen meters hoge DNA helix tijdens de openingsceremonie van de olympische spelen in Athene. Een ander project is een tentoonstelling die inmiddels aan honderduizenden kinderen en volwassenen is getoond. Ook schrijven ze semi-wetenschappelijke krantenartikelen zonder erbij te vertellen dat het van Genome Canada komt. Voor kranten lekker makkelijk gratis artikelen voor de zaterdag bijlage. De Nederlanders in de zaal zaten met open mond te kijken hoe efficient de Canadeese propaganda machine kon werken. Dat moet in Nederland ook kunnen, zag je sommigen denken.
Helaas is het doel van het Genomics Momentum en Genome canada duidelijk niet genomics van vele invalshoeken te belichten. Kritische mensen zullen slechts als excuustruus aanwezig zijn. Het publiek krijgt geen invloed op de richting waarop de gezondheidszorg zich ontwikkelt. De overheid bezuinigt. Mensen worden op hun zogenaamde eigen verantwoordelijkheid aangesproken om minder zorg te consumeren, alsof ze er iets aan kunnen doen dat ze ziek worden, gehandicapt zijn of een ongeluk krijgen. Bij de genomics industrie is verantwoordelijkheid ver te zoeken. De door Economische Zaken gesteunde industrie raast door, terwijl steeds meer mensen hun basis zorg niet meer kunnen betalen.

Herman van Wietmarschen

PS. Voor 2 euro kun je bij ons een BioBrief bestellen door een mailtje te sturen of een briefje te schrijven.

---------------------------------------------------------------------------------
3. Prozac in Brits drinkwater

In Groot-Brittannië wordt zoveel Prozac geslikt dat daarvan, ondanks zuivering, nog sporen in het drinkwater zijn te vinden. Het antidepressivum komt in het drinkwater terecht via het riool.

De concentratie is echter zo laag dat dit volgens de Britse drinkwatermaatschappijen geen gevaar vormt. Milieuorganisaties maken zich echter grote zorgen en dringen aan op verder onderzoek.

Volgens een woordvoerder van het waterleidingbedrijf Evides in Rotterdam komen medicijnen niet terecht in het Nederlandse drinkwater. Henk Baars: Ons drinkwater moet voldoen aan 220 parameters en die zijn omschreven in de Waterleidingwet. Medicijnen mogen niet in ons drinkwater voorkomen en zitten daar ook niet in. Daar durf in mijn handen voor in het vuur te steken.

De vondst van Prozac in het Britse drinkwater opent in Groot-Brittannië een nieuwe discussie over het voorschrijven van antidepressiva. Sinds 2001 is in dat land het aantal uitgeschreven recepten voor deze middelen bijna verdrievoudigd.

www.zorgkrant.nl

----------------------------------------------------------------
4. Genoeg van de stortvloed aan 'bio-nieuws'? Behoefte aan linkse interpretatie van nieuws?

Wij bieden de mogelijkheid u te abonneren op deze nieuwe emaillijst nieuws@biopolitiek.nl van Werkplaats Linkse Analyse Biopolitiek. Deze lijst biedt mensen Nederlandstalige informatie over ontwikkelingen op het gebied van de biotechnologie, medische technologie, bio-ethiek, gezondheidszorg en bevolkingspolitiek. Daarnaast biedt de lijst kritische analyses vanuit een anarchistische, anti-racistische, feministische of anti-eugenetische visie op deze ontwikkelingen.

U kunt zich kosteloos abonneren op deze lijst door een mailtje te sturen naar nieuws@biopolitiek.nl. We zullen ongeveer een maal per twee weken een mailtje versturen met verzameld nieuws. Het verspreiden van informatie op deze lijst is voorlopig voorbehouden aan Werkplaats Linkse Analyse Biopolitiek. We zijn altijd geinteresseerd in reacties, deze kunnen gestuurd worden naar nieuws@biopolitiek.nl. Bovendien ontvangen we graag aankondigingen, berichten en voorstellen voor werkprogramma's voor de nieuwslijst (Vooralsnog willen wij bekijken welke we via de nieuwslijst verspreiden).

Suggesties voor andere mensen en of organisaties die geinteresseerd zouden kunnen zijn in deze maillijst zijn van harte welkom.

Afmelden kan door een mailtje te sturen naar nieuws@biopolitiek.nl o.v.v. 'afmelden'.

Onderwerpen van de vorige uitgaven van de nieuwsbrief waren onder andere:
1. verzet tegen life science + nieuwe BioBrief
2. gehandicapten in verzet
3. bevolkingspolitiek
4. DNA in de opsporing + IQ mythes
5. Gehandicapten in actie + triple test
6. Hoog sterftecijfer rond geboorte schuld van allochtonen?
7. Debat over transplantatie industrie
8. Eugenetica en veiligheidswaan
9. Werken (en strijden?) in de zorg
10. Disciplinering
11. Techno wetenschap of sociaal beleid?
12. Het individu verantwoordelijk maken
13. High-tech landbouw
14. Medisch toerisme en orgaanhandel
15. Migratie management
16. Schort er wat aan (nieuwe) mensen?
17. Leed voorkomen?
18. Wie mag testen?
19. Pardon?
20. Management van potentiele patienten
21. Chips en genen
22. Het einde van de patient