Nieuws

Home

Zoek!

Biopolitiek Nieuwsbrief

[Biopolitiek] Volledig

10 Apr '08 - [Biopolitiek 100] Verandering
30 Dec '07 - [Biopolitiek 99] Bevolking: probleem of oplossing
14 Nov '07 - [Biopolitiek 98] Chinese geneeswijzen & beloning voor organen
03 Nov '07 - [Biopolitiek 97] Het etnisch lichaam voorbij
01 Okt '07 - [Biopolitiek 96] Technologie-gesprekken
07 Sep '07 - Leven maken

Teksten

Genomics
Nanotechnologie
Voortplantingstechnologie
Transplantatie
Biomateriaal
Bio-ethiek
Genetische verbeteringstechnologie
Euthanasie
'Over'bevolking
Biologisch determinisme
Mens & Machine
Marktwerking in de zorg
Bedrijven
Akties

Werkplaats Biopolitiek

Over Werkplaats Biopolitiek

Verder lezen

Kalender
BioBrief, oude uitgaven
Biotechnologie archief NoGen
Helix publicaties
Recensies
Links

Discussie

Mail ons
28 Dec '04 - Discussiepagina

Archieven

01 Jan - 31 Dec 2011
01 Jan - 31 Dec 2007
01 Jan - 31 Dec 2006
01 Jan - 31 Dec 2005
01 Jan - 31 Dec 2004
01 Jan - 31 Dec 2003
01 Jan - 31 Dec 2002
01 Jan - 31 Dec 2001
01 Jan - 31 Dec 2000
01 Jan - 31 Dec 1999
01 Jan - 31 Dec 1998
01 Jan - 31 Dec 1997
01 Jan - 31 Dec 1996
01 Jan - 31 Dec 1995
01 Jan - 31 Dec 1994

Colofon

Werkplaats Biopolitiek
Burgtstraat 3
6701 DA Wageningen
tel.: 0317 - 423588
fax: 0317 - 450144
info(at)biopolitiek.nl

De inkomsten van de werkplaats bestaan voornamelijk uit giften. Wij kunnen uw steun erg goed gebruiken. Giften kunt u storten op:
giro: 1729278
van NoGen in Wageningen.

Aftrekbaar van de belasting zijn giften aan de stichting Diskussie over Biotechnologie (stg DOB), de rechtsvorm waar Werkplaats Biopolitiek onder valt. Het gironummer van stg DOB, eveneens in Wageningen, is 3087127.

Werkplaats Biopolitiek is een onderdeel van het Politiek Infocentrum Wageningen. Andere groepen die er werkzaam zijn zijn: het inheemse volkeren archief 'de Ekster en de Olifant', 'illegalen' ondersteuning en opvang 'Vluchtelingen Onder Dak', Biotechnologie archief NoGen en 'Werkgroep Xenotransplantatie Vraagstukken'.
Wilt u eens komen kijken, mail of bel even voor een afspraak.

Maillijst: nieuws(at)biopolitiek.nl

-->

10 Nov '05 - 1760 W Publiek en wetenschap

-----------------------------------------------------------------------------
Nieuws(at)biopolitiek.nl, nummer 52, 9 november 2005
--------------------------------------------------------------------------------

www.biopolitiek.nl

NIEUWS
1. Intro
2. Veroudering
3. Rol van het publiek in de wetenschap
4. Abonneren op deze mailinglijst?

---------------------------------------------------------------------------------
1. Intro

Het lijkt voor de hand te liggen om te geloven dat de wetenschap in dienst staat van het publiek. Immers veel wetenschappelijk onderzoek op Universiteiten wordt uit publieke middelen gefinancierd.

Zo nu en dan proberen wetenschappers zich te verantwoorden naar het publie toe. Vooral wanneer er veel verzet verwacht wordt tegen een bepaalde nieuwe ontwikkeling, worden er strategieen bedacht om de relatie tussen het publiek en de wetenschap te verbeteren. Twee voorbeelden hiervan zijn genomics en nanotechnologie, twee nieuwe technologieen die ingrijpende gevolgen zullen hebben voor iedereen.

Helaas draait een verantwoording van wetenschap regelmatig uit op een soort public relations campagne. Het publiek moet voorgelicht worden. Gelukkig zijn er verschillende groepen en wetenschappers die het publiek een prominentere rol gunnen. Het tweede artikel is een verslag van een workshop over wetenschaps communicatie.

Het eerste artikel is een voorbeeld van een nieuwe technologie die veel voeten in de aarde zal krijgen: anti-veroudering. Veroudering wordt geconstrueerd als een 'nadelig', 'ongewenst' lot, wat zo goed en zo kwaad als mogelijk bestreden moet worden. Allerlei onderzoekers en instituten zijn bezig technologieen te ontwikkelen om veroudering tegen te gaan. Jeroen legt in onderstaand artikel verslag van een spektakel waar anti-verouderings verdedigers podium kregen hun verhaal te houden.

------------------------------------------------------------------------------
2. Veroudering

Zondag 6 november hield het Rathenau Instituut een debat over veroudering tegengaan. In het zevenkoppig panel zaten een paar voorstanders van 'life-extension', maar zij konden de discussie niet domineren.

Vijfendertig bezoekers telde het debat. In de video-introductie van het thema kwam de excentrieke levensverlenger Aubrey de Grey met zijn wens naar onsterfelijkheid prominent naar voren <http://www.biopolitiek.nl/pivot/entry.php?id=293#body>.
Sebastian Sethe van de universiteit Sheffield poneerde in het debat de meest vergaande stellingen.
Oudere mannen relativeerden zijn heilsvoorspellingen. Met voorbeelden vanuit zijn geriatrische  praktijk gaf Rudy Westerdorp aan dat mensen zonder het anti-ageing
spektakel ook al gestaag steeds ouder worden en langer gezond blijven. Een onderzoeker van het Hubrecht Lab stelde dat doodgaan biologisch voorgeprogrammeerd is.
In het debat werd als feit aangenomen dat statistisch sinds 1840 een toename van de gemiddelde leeftijd plaatsvindt met 3 maanden per jaar. Voor de Life extensioners  is dit bewijs dat de dood uit te stellen is. Aan de andere kant kun je zeggen dat kennelijk zonder de radicale ‘life extensioners’ ingrepen mensen ouder en gezonder worden.
De discussie ging over de vraag wat de hogere levensverwachting moet betekenen voor de ouderdomsvoorziening: WAO en pensioen. De recente brandweerstaking om hun Functioneel Leeftijds Ontslag (bij 55) te behouden werd als ridicuul voorbeeld
ingebracht door de debatleider. Dit leidde echter tot een serieuze discussie over de sociale kwesties rond langer doorwerken. Het spektakel van de life extensioners verdween uit de discussie maar werd weer teruggehaald door de debatleider. “Wie wil er gezond 100 worden”, vroeg hij de zaal. “wie wil de staatsloterij winnen”, riep
iemand uit de zaal schertsend.  De zaal kreeg in het twee uur durende debat weinig tijd, maar wist toch enkele down to earth kwesties in te brengen, zoals 'de maatschappelijke veroudering'. Vanaf je 50ste krijg je allerlei folders van bedrijven die je aanspreken als oudere. Solliciteren is na je 50ste erg moeilijk, maar zelfs dertigers ondervinden al dat ze als oud worden gezien bij sollicitaties.
Een positieve bijdrage van life extensioner Sethe van Sheffield was dat hij angst voor overbevolking aan de kaak stelde.
Verder maakte hij duidelijk dat life extensioners in de praktijk het continu vervangen van lichaamsonderdelen zal zijn. Daarmee is de techniek van life extension wat grijpbaarder geworden om te bespreken. Biomateriaal en de productie ervan, zal in de life extension toekomst een sleutelelement van het (economische) leven zijn. Vanuit het publiek kwam ook nog de vraag of dit voor iedereen teogankelijk (betaalbaar) zal zijn. In eerste instantie niet erkende Arjen Kamphuis ruiterlijk, maar dit vond hij geen probleem: “Moeten we het niet ontwikkelen omdat het niet voor iedereen onmiddelijk toegankelijk is? Dan hadden we nu ook geen CD`s gehad”.

Doordat het de life extensioners niet lukte de discussie te domineren met hun spektakel werd het een aardige bijeenkomst. En ook het Rathenau instituut lijkt bijgedraaid <http://www.biopolitiek.nl/pivot/entry.php?id=275> te zijn ten opzichte van Werkplaats Biopolitiek: De meegebrachte folders over ' Veroudering genezen?'
mochten van Angela van Dijk gewoon op de balie liggen zodat het publiek er kennis van kon nemen.

Jeroen Breekveldt

----------------------------------------------------------------------------
3. Rol van het publiek in de wetenschap

Woensdag 26 oktober kwamen dertien mensen bijeen om te praten over de rol van het publiek in wetenschapscommunicatie. Lezing, interview, diskussie en Romeins tribunaal ontlokten interessante vragen en gesprekken aan de deelnemers. Door de bank genomen was de sfeer: het publiek moet meer te vertellen krijgen over wetenschap, maar hoe?
Elroy Cocheret organiseerde deze workshop voor het Da Vinci Instituut. Hij omschreef haar missie als het verbeteren van wetenschaps communicatie. Het publiek debat is daarvoor een belangrijk instrument. Uiteindelijk wil het Instituut van wetenschapscommunicatie een erkend vakgebied maken.

Wetenschap voor het publiek

‘Science is not about being interesting for the public, it’s about being interested in the public.’ Met deze stelling sloot Lucien Hanssen, van de stichting WeTeN, zijn inleidende verhaal af. Wetenschap voltrekt zich grotendeels buiten het zicht van de gewone mens. Lucien wil dit anders: ‘Echte mensen komen nauwelijks aan het woord. Daar maak ik mij zorgen over. Hoe krijgen we de gewone mens aan het woord?’ Lucien hoopt in 4 jaar een proefschrift te kunnen schrijven over mogelijke oplossingen.
De afgelopen decenia voerden verschillende houdingen van de wetenschap ten aanzien van het publiek de boventoon. In 1945 begon de ‘public approval’ benadering met het adagium ‘wij [wetenschappers] lossen het wel op’. In1960 veranderde dit in ‘vertrouw ons’. Het Center for Media en Democracy heeft hierover trouwens een prachtig boek geschreven, getiteld ‘Trust us, we’re experts’, boordevol voorbeelden van hoe de industrie en wetenschappers misbruik maken van dit vertrouwen.
15 jaar later begon de ‘public understanding’ houding, die vooral neerkwam op voorlichting. Het publiek zou immers een kennis tekort hebben. De laatste periode was er een van ‘public involvement’, waarvan publieke debatten deel uit maakten. De nadruk lag nog steeds vooral op het publiek laten zien wat de wetenschap aan het doen is, en niet zozeer het publiek betrekken bij besluitvorming.
In 2005 zou eigenlijk een nieuwe periode van 15 jaar moeten aanbreken. Wellicht wordt dat er een van ‘public involvement’. Lucien ziet [echter] een terugkeer van public marketing in bijvoorbeeld genomics en nanotechnologie onderzoek.
Toch belooft Lucien een zonnige toekomst voor het publiek. In zijn verhaal beschrijft hij een viertal instrumenten om meer betrokkenheid en invloed te creeren: constructieve technologie beoordeling, deelnemen in technologie beoordeling, conceptuele esthetiek, en pragmatische ethiek. De eerste twee instrumenten zouden de burger inspraak moeten geven in welke toepassingen van wetenschap er ontwikkeld gaan worden en wat er op de onderzoeksagenda komt te staan. Conceptuele esthetiek is een nieuwe kunstvorm die gebruik maakt van wetenschappelijke data. Pragmatische ethiek zou tenslotte de politieke agenda moeten beinvloeden.
Het grote manco van Lucien’s verhaal vond ik het gebrek aan aandacht voor machtsverhoudingen. Overheid en industrie hebben vaak heel andere belangen dan wetenschappers, en ook weer andere belangen dan gewone mensen. Belangrijker nog zijn de machtsrelaties die er tussen de partijen liggen en maken dat het publiek bijvoorbeeld weinig te zeggen heeft. Mijn eerste onderzoeksvraag zou zijn hoe de bestaande machtsrelaties bestreden kunnen worden.

Het Rathenau drama

‘Publieksparticipatie is een drama,’ reageerde Angela van Dijk van het Rathenau Instituut op de lezing van Lucien Hanssen. ‘Wat het publiek wil is totaal niet wat wij in gedachten hadden.’ Het Rathenau Instituut wil aanbevelingen doen aan de politiek, maar het publiek blijkt dingen te willen die ze niet aan de overheid gesleten krijgen.
Angela vertelde over een burgerpanel rond hersenwetenschappen. Er werden een aantal bijeenkomsten georganiseerd om deze mensen te informeren in de hoop dat ze een goed advies zouden geven. Het advies was dat de meeste mensen een oplossing willen voor Alzheimer. Rathenau bestempelde deze uitslag dus als drama, als iets waar ze niets mee konden omdat de politiek het niet wil horen. Deelnemers aan het burgerpanel raakten vervolgens gefrustreerd omdat er niets met hun aanbevelingen werd gedaan.
Een aantal deelnemers van de Da Vinci workshop vonden dit resultaat juist fantastisch. Het laat immers zien wat mensen willen, en wat ze belangrijk vinden. Of de politiek dit nu wel of niet wil is niet van belang. Echte participatie van het publiek zou niet alleen moeten bestaan zolang het publiek hetzelfde blijft willen als de politiek.

Machteloos

Zowel het Rathenau Instituut als de CoGem bleken zich regelmatig machteloos te voelen als het gaat om het adviseren van de overheid. Niet de kwaliteit of de inhoud van een advies lijkt er toe te doen. De belangrijkste factor voor succes is media aandacht voor het onderwerp. Bij veel media aandacht worden politici gedwongen zich uit te spreken over bepaalde onderwerpen, of ze denken kiezers te kunnen winnen door iets te roepen. Dan kan een advies van een ‘onafhankelijke’ organisatie handig uitkomen. De rest belandt keurig in de spreekwoordelijke la.
De invloed van het publiek via het Rathenau Instituut en de CoGem zal door deze media gevoeligheid van de politiek nog minimaler zijn. De uiteenlopende belangen van industrie, politiek en wetenschappers staan burger participatie in de weg. Zonder iets te doen aan de beroerde machtspositie van burgers hebben ze geen schijn van kans.
Misschien moeten we op zoek gaan naar manieren om mensen beter te organiseren. Ook al worden georganiseerde groepen snel weggedefinieerd als NGO’s, belangengroepen of deskundigen, zij kunnen nog steeds het belang van gewone mensen voorop stellen. In ieder geval moet er druk worden uitgeoefend op de overheid om ruimte te winnen voor andere meningen, andere visies en andere dromen van een goed leven.

Herman van Wietmarschen

---------------------------------------------------------------------------
4. Abonneren op deze mailinglijst?

U kunt zich kosteloos abonneren op deze lijst door een mailtje te sturen naar nieuws(at)biopolitiek.nl. We zullen ongeveer een maal per twee weken een mailtje versturen met verzameld nieuws. Het verspreiden van informatie op deze lijst is voorlopig voorbehouden aan Werkplaats Biopolitiek. We zijn altijd geinteresseerd in reacties, deze kunnen gestuurd worden naar nieuws(at)biopolitiek.nl. Bovendien ontvangen we graag aankondigingen, berichten en voorstellen voor werkprogramma's voor de nieuwslijst (Vooralsnog willen wij bekijken welke we via de nieuwslijst verspreiden).

Suggesties voor andere mensen en of organisaties die geinteresseerd zouden kunnen zijn in deze maillijst zijn van harte welkom.

Afmelden kan door een mailtje te sturen naar nieuws(at)biopolitiek.nl o.v.v. 'afmelden'.