17 Jan '05 - 2606 W biometrie en de veiligheidsstaat
--------------------------------------------------------------------------------
Nieuws@biopolitiek.nl, nummer 32, 13 januari 2005
--------------------------------------------------------------------------------
NIEUWS
1. Intro
2. Biometrische identificatie
3. Giorgio Agamben over veiligheidsstaat
4. Dokters negatief na geboorte Down-kind
5. Abonneren op deze mailinglijst?
---------------------------------------------------------------------------------
1. Intro
De Identificatieplicht sinds 1 januari moet bijdragen aan de oorlog tegen
het terrorisme zo wordt beweerd. Voorlopig worden vooral jongeren een boete van
50 euro aangesmeerd omdat ze geen ID bij zich hebben. Andere maatregelen ter
identificatie liggen in het verschiet. Volgend jaar wil de regering biometrische
kenmerken op paspoorten vastleggen. Daarmee wordt de persoon zelf tot paspoort
gemaakt.
----------------------------------------------------------------------------------
2. Biometrische identificatie
Nu ik binnenkort naar New York reis vraagt menigeen: Moet je dan ook een
visum hebben met vingerafdruk en irisscan? Deze biometrische kenmerken zijn (als
EU burger) voor de VS helaas nodig, maar worden ook reeds in zes steden in
Nederland 'op proef' in nieuwe paspoorten gezet. Gedigitaliseerde afdrukken van
beide wijsvingers en een gezichtsscan worden op een chip gezet die in het
paspoort wordt geplaatst.
Volgens de planning worden begin 2006 deze paspoorten landelijk in gebruik
genomen, evenals in meer EU landen. De veiligheids-gekte neemt een hoge vlucht,
maar of 'het terrorisme' ermee bestreden wordt is nog maar de vraag. Dat
migranten en vluchtelingen meer moeite krijgen te reizen met valse documenten is
al wel duidelijk.
'Door zogezegd de persoon zelf tot paspoort te maken, wordt het onmogelijk
de ware identiteit te verbergen', schrijft Boaz Gelbord, docent
informatiebeveiliging bij de universiteit Leiden. Filosoof Giorgio Agamben
noemde biometrische passen een biopolitieke tatoeage en weigerde nog les te
geven in de VS indien zo`n tatoeage vereist is om binnen te komen. Zie: 'Giorgio
Agamben over veiligheidsstaat'. Zijn argumentatie is dat deze maatregelen niet
meer als uitzonderingen begrepen moeten worden, maar dat ze de nieuwe
"normaliteit" vormen voor de verhouding tussen de burgers en de staat.
De ministers van Binnenlandse zaken en Justitie van EU-landen hebben eind
november 2003 besloten biometrische kenmerken in te voeren in visa voor burgers
uit zogenaamde derde-landen. Computer afleesbare vingerafdrukken en beelden van
het gezicht moeten binnenkort niet alleen op deze visa staan, maar ook op
paspoorten van EU burgers komen gedigitaliseerde lichaamskenmerken. Na 'Madrid
11-3' is op de EU top eind maart 2004 in Brussel besloten om in de paspoorten
van alle burgers in de EU vingerafdrukken op te nemen.
VS
Sinds 11 september 2001 escaleert de bewapening van de Amerikaanse
landsgrenzen en de controle over de binnenlandse Amerikaanse samenleving. Een
maand na de afschuwelijke aanslagen werd reeds de Patriot Act ingevoerd. Deze
wet staat toe immigranten op loze verdenkingen te interneren en te deporteren.
Onder verdenking kwamen vooral (ex)inwoners van staten waartegen de VS de laatse
jaren oorlog voerden. Van Afghaanse gevangenen in het op Cuba gelegen Guantanomo
Bay - overtuigde Talibanstrijders of per ongeluk meegenomen mensen - werden
vingerafdrukken genomen, de iris (van het oog) ingescand, de stemmen opgenomen,
foto`s en DNA analyse gemaakt en dit alles werd in een databank
opgeslagen.
Een visum voor de VS krijg je -indien je tussen 14 en 79 jaar oud bent -
vanaf eind 2006 alleen als je twee door een computer afleesbare vingerafdrukken
en een digitale foto op een chip laat vastleggen. Die (bio)informatie wordt
nauwkeurig opgeslagen en met reeds bestaande databanken vergeleken. De grootste
Amerikaanse geheime dienst, de National Security Agency, heeft samen met het VS
Instituut voor Standaarden en Technologie en het Binnenlandse
Veiligheidsministerie de biometrische standaards bepaald. Adviesbureau Accenture
sleepte in juni 2004 een megacontract van US$10mrd binnen voor de levering van
een geavanceerd systeem voor het registreren van de driehonderdmiljoen
buitenlanders die jaarlijks de VS bezoeken. Van elke bezoeker wordt een
electronisch dossier aangelegd waarin naast biometrische data ook aankomst en
vertrek data geregistreerd worden.
Duitsland
Ook Duitsland laat zich niet onbetuigd in deze 'war on terrorism'. Het in
2002 aangenomen SicherheitsPaket II legitimeert bijna automatische afname van
vingerafdrukken en opnames van spraak van asielzoekers. Deze voorzet uit Berlijn
is in de Europese Raad van Justitie en door ministers van Binnenlandse Zaken van
EU landen ministers net zo grif opgepakt als de technologische standaards van de
Amerikaanse geheime diensten. In Europa zullen net als in de VS visa voortaan
alleen verstrekt worden wanneer je twee door een computer afleesbare
vingerafdrukken en een digitale foto op een chip laat vastleggen. Een Europees
Visa Informatie Systeem zal eveneens met foto`s en biometrische data uitgerust
worden. Daarmee wordt het mogelijk grensoverschrijdend informatie uit te
wisselen over visa aanvragers. Vingerafdrukken opslaan van vluchtelingen is in
Europa inmiddels normaal geworden. Sinds 2003 worden deze vingerafdrukken
opgenomen in het EURODAC systeem en zijn zo aan elkaar gekoppeld. Vanaf 26
oktober 2004 verlangen de Amerikaanse grensbewakers gedigitaliseerde foto`s van
gezichten in Europese paspoorten.
In 2004 deed de Duitse grensbewaking voor een half jaar aan Iris herkenning
op de luchthaven Frankfurt. Het startsein gaf SPD minister van Binnenlandse
Zaken Otto Schilly (ooit advocaat van RAF gevangenen) persoonlijk. Schily vroeg
om 'acceptatie' door de reizigers en maakte met zijn startsein de
'vooruitlopende rol van Duitsland' demonstratief waar. Feitelijk wilde Schily
nog verder gaan dan de VS regering en de EU verlangen. Schily pleit ervoor niet
alleen een digitaal beeld van het gezicht te maken, maar ook vingerafdrukken in
paspoorten op te nemen, waarmee in zes Nederlandse steden een proef loopt. Het
is niet gelukt reeds in 2004 biometrische data in paspoorten van Duitse burgers
vast te leggen. Organisatorisch en technisch was dit onmogelijk.
Schiphol
De grootschalige introductie van biometrie, ook voor paspoorten, in de
landen Australie, Nieuw Zeeland, de VS, Groot Brittannie en ook Nederland was al
gepland voor 2005. In 1998 sprak de Tweede Kamer al over invoering van
biometrische gegevens op reisdocumenten. Toen als gevolg van de aanslagen op
11-9-01 ook de veiligheid op Schiphol in opspraak kwam, ging premier Kok op
werkbezoek en liet ter plaatse een oogscan maken. Schiphol biedt inmiddels
frequente reizigers aan een irisscan te maken waarmee men sneller de grens kan
passeren. Voor 99 euro kun je andere reizigers in de rij laten staan en voor 20
euro meer kun je dan ook nog eens 'gegarandeerd' je auto parkeren op de meest
gewilde plek. Vliegveld Schiphol heeft in samenwerking met Joh. Enschede (de
gelddrukker van Nederland) dit zogenaamde Privium-systeem ontwikkeld. Schiphol
geeft hoog op van alle gemakken die de irissan de reiziger biedt.
Veiligheidsmaatregelen zijn 'noodzakelijk', maar zakenmensen moeten er
natuurlijk niet te veel last van ondervinden.
Niet de douane maar Schiphol controleren de Priviumpasjes. Mocht er iets
mis zijn, dan wordt de douane erbij gehaald. Zo wordt een deel van de
grenscontrole geprivatiseerd.
Voorlopig lijkt het gebruik van gezichtsherkenning met name bruikbaar als
toegangscontrole, bijvoorbeeld bij goed beveiligde gebouwen of voetbalstadions.
Ook als grenscontrole lijkt het toekomst te hebben. Het zal nog wel wat voeten
in de aarde hebben, maar met de 'oorlog tegen het terrorisme' als duwtje in de
rug, is het opnemen van gezichtskenmerken (en andere biometrische gegevens) in
paspoorten slechts een kwestie van tijd, schrijft Buro Jansen en
Janssen.
De belangrijkste tekortkoming van biometrische identificatie, volgens Boaz
Gelbord, ligt zo voor de hand dat ze vaak over het hoofd gezien wordt: de meeste
terroristen zijn helemaal niet bekend, laat staan dat er biometrische kenmerken
van bekend zijn. Hen buitenhouden op basis van biometrische herkenning zal zo
moeilijk worden.
Wel is met biometrie de zogenaamde look-alike fraude beter tegen te gaan.
Voor 'elf september' experimenteerde de Rotterdamse Vreemdelingenpolitie al met
irisscan-registratie. In de gezondheidszorg wordt toegang eveneens belemmerd
door identificatie te eisen vanaf januari 2005. Illegaal verklaarden wordt zo
steeds verder de toegang tot gezondheidszorg ontzegd. Nu de identificatieplicht
zelfs in ziekenhuizen is ingevoerd kan een enkeling nog look-alike 'fraude'
begaan om het recht op gezondheidszorg te halen. Met biometrische identificatie,
de biopolitieke tatoeage, zal ook deze mogelijkheid verdwijnen. Terrorisme
bestrijding tast de kwaliteit van samenleven aan.
Jeroen Breekveldt
Bronnen:
Erika Feyerabend : 'Biometrische Aufruestung', BioSkop nr 25, maart
2004
Boaz Gelbord: ' Biometrische pas biedt valse zekerheid', NRC
25-6-2003
-----------------------------------------------------------------
3. Giorgio Agamben over veiligheidsstaat
Dit artikel stond 10 januari 2004 op de opiniepagina van de Franse krant Le
Monde. Het is geschreven door Giorgio Agamben, een Italiaanse politiek filosoof
aan de Universiteit van Venetie, die veel over biopolitiek schrijft. Het gaat
over de nieuwe "veiligheids"-maatregelen van de regering Bush:
vingerafdrukken/irisscans voor alle passagiers die het territorium van de VS
willen betreden. Agamben kwalificeert in het artikel zijn besluit om na deze
maatregelen te weigeren nog langer als gastdocent op de New York University op
te treden, en zegt te hopen dat andere docenten en intellectuelen hetzelfde
zullen doen. Zijn argumentatie is dat deze maatregelen niet meer als
uitzonderingen begrepen moeten worden, maar dat ze de nieuwe "normaliteit"
vormen voor de verhouding tussen de burgers en de staat.
(antiCopyright)
Nee tegen Bio-Politieke Tatoeage
Giorgio Agamben, Le Monde, 10 januari 2004
De kranten laten er geen twijfels over bestaan: van nu af aan moet iedereen
die met een visum naar de VS wil reizen in bestanden opgenomen worden, en zijn
of haar vingerafdrukken bij het binnengaan van het land achterlaten. Persoonlijk
heb ik niet de bedoeling mij aan zulke procedures te onderwerpen en dat is
waarom ik niet gewacht heb de cursus te annuleren die ik in maart zou gaan geven
aan de New York University.
Ik wil op deze plek graag de redenen voor deze weigering uitleggen, dat wil
zeggen waarom ik - ongeacht de sympathie die ik sinds vele jaren voel voor mijn
Amerikaanse collega's en hun studenten - meen dat deze beslissing tegelijk
noodzakelijk en onherroepelijk is, en waarvan ik hoop dat deze gedeeld wordt
door andere Europese intellectuelen en docenten.
Het is niet alleen de onmiddellijke, oppervlakkige reactie op een procedure
die al lang opgelegd wordt aan criminelen en politieke verdachten. Als het enkel
dat was, zouden we zeker moreel in staat zijn, in solidariteit, de vernederende
omstandigheden te delen waaraan zoveel mensen onderworpen worden.
Hier ligt niet de essentie. Het probleem gaat de grenzen van de
persoonlijke gevoeligheid te boven, en betreft eenvoudigweg de
politiek-juridische status (het zou eenvoudiger zijn, misschien, om te spreken
van "bio-politieke" status) van burgers van de zogenaamd democratische staten
waarin wij leven.
Er is de laatste jaren een poging gedaan ons te overtuigen om praktijken
van controle die altijd terecht beschouwd zijn als inhumaan en exceptioneel, te
accepteren als humane en normale dimensies van ons bestaan.
Zo is niemand zich onbewust dat de controle die uitgeoefend wordt door de
staat door middel van elektronische apparaten, zoals creditcards of mobiele
telefoons, niveaus heeft bereikt die voorheen onvoorstelbaar waren.
Hoe dan ook, het zou niet mogelijk zijn om bepaalde grenzen in de controle
en manipulatie van lichamen te overschrijden, zonder een nieuw bio-politiek
tijdperk binnen te gaan, zonder één stap verder te gaan in wat Michel Foucault
de progressieve verdierlijking van de mens noemde, en die gevestigd wordt door
de meest geavanceerde technieken.
Elektronische bestandsopname van vinger- en irisafdrukken, onderhuidse
tatoeage, evenals andere praktijken van hetzelfde type, zijn elementen die
bijdragen aan de definitie van deze grens. De veiligheidsredenen die aangeroepen
worden om deze maatregelen te rechtvaardigen zouden geen indruk op ons moeten
maken: ze hebben er niets mee te maken. De geschiedenis laat ons zien dat hoe
praktijken die eerst gereserveerd worden voor buitenlanders later toegepast
worden op de rest van de burgers.
Wat hier op het spel staat is niets minder dan de nieuwe "normale"
bio-politieke relatie tussen burgers en de staat. Deze relatie heeft niet langer
wat dan ook te maken met vrije en actieve participatie in het publieke domein,
maar betreft de invoeging en de opname in bestanden van het meest eigenlijke en
oncommuniceerbare aspect van subjectiviteit: ik bedoel het biologische leven van
het lichaam.
Deze technologische apparaatjes die naakt leven registreren en
identificeren corresponderen met de media-apparaten die het publieke spreken
controleren en manipuleren: tussen deze uitersten van een lichaam zonder woorden
en woorden zonder een lichaam, wordt de ruimte die we eens politiek noemden
steeds kleiner en microscopischer.
Door deze technieken en apparaten - die uitgevonden zijn voor de
"gevaarlijke klassen" - toe te passen op een burger, of liever op een menselijk
wezen als zodanig, hebben de staten die eigenlijk de beperkte ruimte zouden
moeten vormen van het politieke leven, elk persoon tot de ideale verdachte
gemaakt, tot het punt dat de mensheid zelf die gevaarlijke klasse is
geworden.
Een paar jaar geleden schreef ik dat het politieke paradigma van het Westen
niet langer de stadstaat was, maar het concentratiekamp, en dat we van Athene
naar Auschwitz gegaan zijn. Dat was duidelijk een filosofische stelling, en geen
historisch vertoog, want men behoort geen fenomenen te verwarren waarvan het
juist goed is ze te onderscheiden.
Ik zou willen suggereren dat tatoeage in Auschwitz zonder twijfel de meest
normale en economische wijze leek om gedeporteerde personen op te nemen en te
registreren in concentratiekampen. De bio-politieke tatoeage die de Verenigde
Staten nu opleggen aan wie haar territorium wil betreden zal de voorloper zijn
van wat men later van ons zal vragen te accepteren als de normale
identiteitsregistratie van een goede burger in de mechanismen en koppelingen van
het staatsapparaat. Dat is waarom we het moeten weigeren.
Giorgio Agamben is filosoof en professor aan de Universiteit van Venetië en
New York University
-------------------------------------------------------------------------------------
4. Dokters negatief na geboorte Down-kind
Medisch Contact, nr. 01 - 7 januari 2005
Dokters uiten zich vaak negatief als zij aan ouders bekend moeten maken dat
ze zojuist een kind met het syndroom van Down hebben gekregen. Dit blijkt uit
een studie van Brian Skotko, student aan Harvard Medical School, in het
januarinummer van Pediatrics.
Amerikaanse moeders rapporteerden dat het taalgebruik van de arts de
geboorte van een kind met Down vaak tot een negatieve ervaring maakt. De meeste
artsen zijn volgens hen niet op de hoogte van het potentieel van Down-kinderen
en geven veelal geen informatie over de aandoening.
Skotko beschrijft hoe artsen de diagnose 'Down' beter naar de ouders toe
kunnen communiceren. Hoofdzaak is dat zij op de hoogte zijn van de sociale en
educatieve mogelijkheden van Down-kinderen, zodat zij op een positieve manier
over de geboorte kunnen praten. Het Down-syndroom hoeft geen verschrikkelijke
diagnose te zijn, aldus Skotko.
Het bovenstaande berichtje raakte me zeer. Deze studie laat de invloed van
artsen zien op de mening van mensen over mensen met het syndroom van
Down.
Herman van Wietmarschen
-------------------------------------------------------------------------------------
5. Abonneren op deze mailinglijst?
U kunt zich kosteloos abonneren op deze lijst door een mailtje te sturen
naar nieuws@biopolitiek.nl. We zullen ongeveer een maal per twee weken een
mailtje versturen met verzameld nieuws. Het verspreiden van informatie op deze
lijst is voorlopig voorbehouden aan Werkplaats Linkse Analyse Biopolitiek. We
zijn altijd geinteresseerd in reacties, deze kunnen gestuurd worden naar
nieuws@biopolitiek.nl. Bovendien ontvangen we graag aankondigingen, berichten en
voorstellen voor werkprogramma's voor de nieuwslijst (Vooralsnog willen wij
bekijken welke we via de nieuwslijst verspreiden).
Suggesties voor andere mensen en of organisaties die geinteresseerd zouden
kunnen zijn in deze maillijst zijn van harte welkom.
Afmelden kan door een mailtje te sturen naar nieuws@biopolitiek.nl o.v.v.
'afmelden'.
Onderwerpen van de vorige uitgaven van de nieuwsbrief [Biopolitiek] zijn te
zien op:
www.biopolitiek.nl en waren onder
andere:
1. Verzet tegen life science + nieuwe BioBrief
2. Gehandicapten in verzet
3. Bevolkingspolitiek
4. DNA in de opsporing + IQ mythes
5. Selecteer mee of vecht mee: verslag demonstratie CG-Raad en kritiek op
Triple test
6. Hoog sterftecijfer rond geboorte schuld van allochtonen?
7. Debat over transplantatie industrie
8. Eugenetica en veiligheidswaan
9. Werken (en strijden?) in de zorg
10. Disciplinering
11. Techno wetenschap of sociaal beleid?
12. Het individu verantwoordelijk maken
13. High-tech landbouw
14. Medisch toerisme en orgaanhandel
15. Migratie management
16. Schort er wat aan (nieuwe) mensen?
17. Leed voorkomen
18. Wie mag testen?
19. Pardon?
20. Management van potentiele patienten
21. Chips en genen
22. Het einde van de patient
23. Genomics Economics
24. Verzet tegen armoede kabinet
25. Nee tegen het recht van de sterkste
26. Vrees voor verzet tegen nanotechnologie
27. Bij schaarste voorkruipen?
28. De ideale bevolking
29. Spinnende organen
30. Gezondheidzorg in de strijd
31. Solidariteit te grabbel