Archieven

| § ¶Geen EPD!

Vandaag stemt de Senaat (Eerste Kamer) over het Electronisch Patientendossier (EPD). Dat zou het uitwisselen van medische gegevens gemakkelijk moeten maken. Er zijn echter reeds jarenlang vragen over de privacy. Karin Spaink schreef haar bezwaren tegen het EPD duidelijk op in  Medische geheimen – risico`s van het EPD. In het radio 1 programma De Gids van vandaag vertelt Spaink dat veel van de gevaren nog gelden.

UPDATE: Stemming in de Senaat is uitgesteld tot 29 maart

| § ¶POLITIEK IN CONVERGERENDE TECHNOLOGIEEN:

Rapport voor de Cogem van Prof. dr. Guido Ruivenkamp en Dr. ir. Joost Jongerden

Een verdienstelijke poging te komen tot debat en zeggenschap over ingrijpende technologische ontwikkelingen waarover Werkplaats Biopolitiek ook berichtte

Het rapport bespreekt maatschappelijke aspecten in processen die ten grondslag liggen aan het
samenkomen van Nanotechnologie (N), Biotechnologie (B), Informatica (I) en Cognitieve
technologieën (C) en gaat na op welke wijze de overheid kan interveniëren in het complexe en
dynamische proces van de convergentie van de NBIC technologieën.

| § ¶Gewikt, gewogen en gemeten door de migratiemachine

| § ¶Chip doorbreekt ethische grenzen

De Trouw van 21 december 2007 berichtte vooral over de privacy kanten van de opkomende RFID technologie. Grootschalige toepassing van deze minuscule chips in kleding, verpakkingsmateriaal van voedingsmiddelen en andere artikelen maakt een steeds verdergaande inzage in het priveleven van mensen mogelijk. Ook schept dit mogelijkheden voor controlerende maatregelen zoals het nagaan wie welke producten koopt. Ideaal voor het ontwikkelen van marketing strategieen. Echter deze chips doorbreken ook ethische grenzen.

| § ¶Robot Zoo

Het Haagse Museon opende 1 februari haar nieuwe tentoonstelling Robot Zoo. Met zuigers, scharnieren, draaiende assen en kleurrijke kunststof zijn vier metersgrote robots gebouwd: een sprinkhaan, een vogelbekdier, een soort dinosaurus en een vlieg. De inspiratie voor deze robots komt van het jaren zestig boek 'the Robot Zoo', een mechanische gids over hoe dieren werken. Werkplaats Biopolitiek werd gevraagd een presentatie te verzorgen tijdens de opening, en met een druk op een grote rode knop de tentoonstelling te openen.

Voor de opening kreeg ik de gelegenheid om de tentoonstelling even te bekijken en kennis te maken met de makers. De robots waren voor mij een vreemde gewaarwording. De enorme 'dieren' waren duidelijk opgebouwd uit allerlei mechanische onderdelen. Maar je kon ook meteen zien dat deze 'robots' nooit zouden kunnen werken. Werken in de zin dat ze het gedrag zouden kunnen vertonen van de echte dieren van vlees en bloed. Misschien heeft het te maken met een stereotyp beeld dat ik van robots heb, dat ik een bepaalde werking verwacht. Zoals bijvoorbeeld het robot hondje Aibo werkelijk kan rondlopen, reageren op geluiden en bewegingen en 'emoties' kan tonen. Aan de andere kant, de robots in de Zoo hebben wel een duidelijke functie, namelijk kinderen iets te leren over bewegen.

| § ¶Voorbij de huid

Steeds meer technologie ondersteunt het lichaam (1), maar technologie IN het lichaam stuit op gevoelens van ongenoegen. Toch wordt deze technologie ontwikkeld. De scheidslijn is flinterdun, maar zeer essentieel: de huid.

De huid heeft een belangrijke functie als bescherming tegen de buitenwereld. Stoffen die schadelijk zijn voor het lichaam worden buiten de deur gehouden terwijl nuttige stoffen kunnen worden doorgelaten. Niet alleen is de huid een fysieke barrière, ook gevoelsmatig is de huid de grens tussen 'binnen' en 'buiten'. Binnen moet alles op orde en gezond blijven, verstoringen zijn een bedreiging voor het evenwicht. Buiten ons kan van alles gebeuren wat niet direct een bedreiging voor ons lichaam betekent.

De huid lijkt ook een barrière te zijn tegen het integreren van technologie in het lichaam. Er is een grote terughoudendheid in het manipuleren van wat er in ons lichaam gebeurt. Vooral medische professionals lijken een vrijbrief te hebben deze grens te doorbreken. Het medische instituut wordt omgeven met grote status en worden angstvallig beschermd tegen ongewenste nieuwkomers.

| § ¶Technologie promotie festijn in Twente

'Innovatieve technologieën in de preventieve gezondheidszorg sector' was de titel van de conferentie op de campus van de Universiteit Twente, georganiseerd door Trendwatchers voor innovatie en technologie (TWA netwerk). Voor de liefhebber van technologische oplossingen voor sociale problemen was het een waar genoegen de prachtige powerpoint presentaties van gerenomeerde sprekers te beleven. Een ander zou het wellicht opgevat hebben als te techno-optimistisch en teveel vanuit bedrijfsbelangen bekeken.

Robot Suit

Het grootste spektakel werd verzorgd door prof. Sankai uit Japan. Een flitsende presentatie met kleurrijke foto's, animaties en video's liet het publiek kennis maken met de Robot Suit, een verzameling motoren, batterijen en een computer die mensen kan assisteren bij verschillende taken. Het Robot Suit meet spierspanningen en reageert nog voordat het lichaamsdeel beweegt met ondersteuning. Hierdoor wordt het bijvoorbeeld mogelijk zonder moeite 4 zakken rijst van 10 kg op te tillen. En dit kan de persoon dan ook nog uren volhouden, zelfs dagen, totdat de batterijen leeg zijn.

Sankai vertoonde diverse video opnamen van de prestaties van het Robot Suit. In allerlei Japanse TV-programma's is hij te gast geweest, waar hij laat zien hoe geweldig zijn uitvinding is.

| § ¶Over het verbeteren van mensen

Mensen verbeteren kan op minstens drie manieren opgevat worden. Ten eerste als het verbeteren van de soort mens. Ten tweede als het verbeteren van mensen, groepen mensen waarvan de verbeteraar zelf wel of geen onderdeel uit kan maken. Ten derde als het verbeteren van jezelf. Ieder van deze opvattingen draagt een zekere politieke lading met zich mee. Het verbeteren van de soort mens wordt snel geassocieerd met eugenetische praktijken. Bij het verbeteren van groepen mensen kunnen we nog gemakkelijk aan onderwijs en opvoeding denken, of eetgewoonten en beweging. Uitspraken over het verbeteren van jezelf zijn daarentegen in de huidige liberale samenleving bijna volledig losgekoppeld van politieke bedoelingen; wat je met jezelf doet is je eigen vrije keuze. We zullen zien hoe er verwarring ontstaat doordat discussies over mensen verbeteren niet altijd een goed onderscheid tussen deze opvattingen maken.

Alvorens op concrete voorbeelden van mensen verbeteren in te gaan is een afbakening op zijn plaats. Dit artikel zal gaan over het inzetten van moderne technieken zoals, robotica, nanotechnologie, cybernetica, biotechnologie, informatica, etc.

| § ¶Grenzen aan genezen

Stuart Blume heeft met dit boek een prachtig relaas geschreven over de relaties tussen een techniek en de verschillende culturen waarin deze techniek ingebed is. De techniek waarover het gaat is het cochleaire implantaat, een apparaat dat in het oor wordt geimplanteerd en verbonden wordt met de gehoorzenuw. Naast een grote hoeveelheid feitelijke informatie heeft het boek ook een zeer persoonlijke inslag. De aanleiding van het onderzoek was de ontdekking van de doofheid van zijn zoontje.

Het boek bevat een veelheid aan interessante ideeën over technologie en samenleving die ik niet allemaal kan bespreken. Een aantal opvallende zal ik de revu laten passeren.

| § ¶Robots tegen de vergrijzing

Regelmatig verschijnen er artikelen in kranten en tijdschriften over de aankomende 'vergrijzingsgolf'. De verhouding tussen het aantal ouderen en jongeren zal veranderen, maar eigenlijk gaat het om de verhouding tussen werkenden en niet-werkenden. Een steeds kleiner aantal mensen met een betaalde baan zou moeten gaan opdraaien voor de kosten van een groeiende groep ouderen zonder baan.

Er wordt naarstig gezocht naar manieren om dit probleem te voorkomen of op te lossen. Zo wordt er gedacht aan het stimuleren van het krijgen van meer kinderen. Daarnaast wordt er bezuinigd op bestaande rechten van ouderen, zoals toegang en betaalbaarheid van de gezondheidszorg. Een andere oplossing die wordt aangedragen als de redding zijn robots. Laten we eens kijken hoe robots ingezet worden tegen de vergrijzing.

| § ¶Veroudering genezen?

| § ¶Fusie van data en vlees

Als het aan de VVD en D66 minister Tom de Graaf ligt krijgt iedere Nederlander straks een pasje voor onder andere zorg, voetbalstadion, bankzaken, rijbewijs, identificatie en de Albert Hein. Misbruik moet voorkomen worden door een vingerafdruk of irisscan, meldde de metro van 4 februari 2004. Controle van wie er bij welke gegevens mag komen zou via het internet geregeld moeten worden.

Data, ofwel gegevens, opgeslagen in diverse databanken, bepalen in steeds grotere mate de mogelijkheden van mensen. Het lichaam van vlees en bloed kan haast niet meer om de macht van data heen. Voor bijvoorbeeld het recht hebben op werk moet je een sofienummer hebben, en een paspoort laten zien. Voor het bemachtigen van een basisbehoefte als onderdak heb je zelfs een paspoort nodig. Zelfs een uitkering kun je niet krijgen zonder paspoort. Zonder data besta je eigenlijk niet.

De liberale fracties lijken de tijd rijp te vinden voor het ultieme datalichaam in de vorm van een pasje.

| § ¶Digitaal activisme en online-gaming

In Ravage: Vredeswakes in EverQuest

Dagelijks zitten vele duizenden mensen achter hun computer een spel op internet te spelen. Misschien om even te ontsnappen aan de werkelijkheid. Of om bekende medespelersters te ontmoeten en samen spannende avonturen te beleven. EverQuest, het meest populaire role-playing-game in de VS, heeft bijvoorbeeld 85 duizend spelers op ieder moment van de dag actief. Een ander spel is Lineage met 4 miljoen ingeschreven actieve spelers.1 Digitale gemeenschappen zijn niet alleen een vrijblijvende aangelegenheid, er blijkt ook tijd te zijn voor het organiseren van verzet.

In-game activisme
Sinds het Internet buiten de muren van Defensie en wetenschappers werd gehaald en min of meer toegankelijk werd voor Westers publiek, is het internet een plek geweest voor verzet. Hackers proberen websites plat te leggen van multinationals, tactische media kollektieven gebruiken het net om hun informatie te verspreiden en vele activisten gebruiken het net om contacten te onderhouden en netwerken in de reele wereld te verstevigen of uit te bereiden. Uit protest tegen de dreigende oorlog met Irak werden eind februari nog tienduizenden telefoontjes, faxen en emails verstuurd naar het Witte huis en de senaat. Dit werd bestempeld als de eerste virtuele protest mars.2
Met het toenemen van goedkope breedband verbindingen neemt het spelen van online spelletjes toe.

| § ¶Nanotech deeltjes dringen levende cellen binnen en concentreren zich in dierlijke organen

No small matter! ETC Communique nr. 76, mei/juni 2002

Onderwerp: Tijdens een feiten-zoekende bijeenkomst bij het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) in maart dit jaar, rapporteerde onderzoekers dat nanodeeltjes gevonden worden in levers van laboratorium dieren, dat ze in levende cellen kunnen doordringen, en wellicht in bacterien kunnen doordringen en zodoende terug in de voedselketen kunnen belanden. Commercieel gebruik van nanoafmeting koolstof werd vergeleken met 'het beste ding na gesneden brood of het volgende asbest'. Ondanks deze onthullingen is er geen regelgevend orgaan (en zijn er geen plannen voor een dergelijk orgaan) dat zich toelegd op het volgen van deze krachtige en sterk invasieve nieuwe technologie.

Context: Voorgesteld als de groenste en geweldigste techno-fix ooit, voorstanders zien deze manipulaties op atomaire schaal als de oplossing voor onze milieu problemen en garanderen - niet alleen duurzame, maar altijd blijvende - ontwikkeling.

| § ¶Een ID chip in je lijf?

Washington Post, 19-12-2001

Een chirurg uit New Jersey heeft kleine computer chips onder zijn huid geimplanteerd die automatisch persoonlijke gegevens kunnen verzenden naar een scanner. Zijn werkgever hoopt dat deze technologie ooit wijdverbreidt gebruikt zal worden om mensen te identificeren.
Een bioethicus noemde de procedure voer voor science fiction verhalen. De chip, ontwikkeld door Applied Digital Solutions te Palm Beach, Florida, lijkt op de in meer dan een miljoen honden, katten en andere huisdieren geimplanteerde chips, bedoeld om ze op te sporen en te identificeren.

De nieuwe chip is iets kleiner dan een Tic Tac mint snoepje. Ze draagt een mini antenne waarmee een signaal uitgezonden kan worden van ongeveer twee paragrafen lengte aan data, wat door een handzame scanner gelezen kan worden.
Het mechaniekje moet eerst klinische testen ondergaan en goedgekeurd worden door de Food en Drug Administration voordat het op de markt gebracht kan worden. Eerst zullen patienten met andere geimplanteerde machientjes zoals pacemakers er gebruik van kunnen maken.
Een chirurg plantte in september bij zichzelf de chip in zijn arm en zijn heup.

| § ¶Het nieuwe lichaam

Ravage (gewijzigde versie), 8-6-2001

Her driver's license.
Her credit cards.
Her bank accounts.
Her identity.
Deleted.

Toont een poster van de film 'The Net', een 1995 cyber-thriller over een computer hacker die op een samenzwering stuit om de overheid van de VS over te nemen. De schurken wissen haar identiteit door haar Sociale Zekerheid gegevens, bank gegevens en andere gegevens te verwijderen en te vervangen door de identiteit van een gezochte vrouw. Op de vlucht voor politie en samenzweerders, jammert ze dat ieder van ons 'een electronische schaduw heeft, die slechts zit te wachten totdat iemand ermee gaat rommelen.'1

De komst van de computer en de informatie technologie bracht de komst van een nieuw lichaam, het data lichaam, stelt het Critical Arts Ensemble.2

| § ¶De eenwording van lichaam en techniek

de Connectie, april 2000

He reached up to his neck, fondling the new wireless connector, a birthday gift he had bought himself through mailorder. The telematic jack was light and almost unnoticable - all that showed was a rounded white plastic button fitted over the top of his neurocannula. It seemed to work as well as the reviews had suggested, and it was an incredible pleasure to be able to go online without being tied to a cable.1

Tad Williams, City of golden shadow p. 419

Tad Williams beschrijft in zijn Science Fiction kwartet 'Otherland' een toekomst waarin computers zich aan vele facetten van het leven hebben vastgeklampt. In honderdvijftig jaar zal het internet uitgegroeid zijn tot een wereldwijd virtueel netwerk waar mensen op kunnen surfen, sociale contacten kunnen leggen en onderhouden, kunnen vergaderen, werken, dingen kopen, plezier maken, enz. Dit netwerk zal centraal staan in ieders leven door haar mogelijkheden in ieders behoeften te voorzien. Terwijl nu het toetsenbord, muis en beeldscherm als interface dienen, zal de technologische ontwikkeling ons de mogelijkheid bieden alle zintuigen te gebruiken om informatie te verkrijgen, maar ook om informatie terug naar het net te sturen. Rijke mensen zullen zich een neuraal implantaat kunnen veroorloven, dat een directe informatiestroom tussen de hersenen en het net kan verzorgen. Armere mensen zullen het moeten doen met minder geavanceerde hulpmiddelen zoals brillen, handschoenen en tactiele harnassen.
In zijn boek verhaalt hij over de motivatie, energie en geld die de tien rijkste mensen van de wereld steken in het ontwikkelen van een eigen bijzonder netwerk.

| § ¶Utopische beloften - Net realiteiten

Interface 3, Hamburg, 1995

De noodzaak voor Net kritiek is zeker een zaak van overwelmend belang. Hoewel verscheidene kritici de nieuwe computer communicatie wereld hebben benaderd met een gezonde hoeveelheid skepsis, is hun boodschap verloren gegaan temidden van het lawaai en spektakel van commerciële hype - de onomkeerbare vloedgolf van verleiding heeft zo velen opgezogen in haar dynamische utopische schoonheid dat er weinig tijd over blijft voor nauwkeurige reflektie. Inderdaad, een glimps van de mogelijkheid van een betere toekomst kan zich voordoen in het nieuwe techno-apparaat, en wellicht is het het beste om deze mogelijkheden hier in het begin te erkennen. Mede omdat Critical Art Ensemble (CAE) niet de positie van de neoluddieten, die geloven in de onmiddellijke verwerping, zoniet vernietiging, van het techno-apparaat, wenst in te nemen. Natuurlijk biedt computer communicatie de mogelijkheid van verbeterde opslag, opzoeken en uitwisselen van informatie voor diegenen die beschikken over de benodigde hardware, software en technische vaardigheden. Als gevolg vergroot dit de mogelijkheid van betere toegankelijkheid tot vitale informatie, snellere uitwisseling van informatie, betere verspreiding van informatie en inter-culturele artistieke en kritische samenwerking. De potentiële humanitaire voordelen van elektronische systemen zijn niet te ontkennen; echter, CAE vraagt zich af of het elektronische apparaat gebruikt wordt voor deze doelen in de huidige praktijk, evenals wij vraagtekens zetten bij de politieke besluiten die de ontwikkeling en toegankelijkheid van het Net begeleiden.

Dit is niet de eerste keer dat er een elektronische utopie geboden wordt.