Archieven

| § ¶Achtergrond BioBanken

Wie vandaag de dag een ziekenhuis bezoekt, zwanger is, een kind gekregen heeft, aan een biomedische studie deelneemt, in een patientenvereniging georganiseerd is, in de noordelijke provincies van Nederland woont, tussen 49 en 69 jaar oud is, toevallig in een bepaalde regio woont, als gehandicapt geldt, in een tehuis vlakbij een biomedisch centrum woont, meerdere zieken of 'riskante' familieleden of tweelingzussen heeft, loopt kans met moderne waarheidszoekers gekonfronteerd te zijn of worden.

[meer...]

| § ¶The Governance of the European Patent System

Datum:	21 apr 2010
Tijd:	15:30 tot 17:00 uur
Locatie:	Mansholt room, Leeuwenborch, Wageningen

During the last two decades, patents have increasingly drawn critical attention from civil society organizations and other third parties. Especially controversial were patents on genes, cells and transgenic organisms and on software programs. The ensuing controversies have raised questions about the democratic legitimacy of the European patent system.

[meer...]

| § ¶Oog voor maatschappelijke relevantie van biotechnologische trends

Het Centre for Society & Genomics in Nijmegen heeft een deel van de Trendanalyse Biotechnologie 2009 voor haar rekening genomen. CSG onderzocht de maatschappelijke relevantie van biotechnologische trends en wel zo dat niet perse het biotechnologische aspect de focus heeft, maar de vraag: wat heeft biotechnologie te maken met 15 - door ‘maatschappelijk experts’ genoemde -maatschappelijke thema`s. [meer...]

| § ¶Driekwart jonge zwarte Londenaren in dna-bank

News4all.net meldt dit schokkende feit op haar site : http://www.news4all.net/content/view/633/222/

In veel gevallen gaat het om dna van onschuldige mannen.

Kerken en maatschappelijke organisaties spreken van ‘criminalisering’ van een bevolkingsgroep.

| § ¶Kans borstkanker varieert sterk bij dragers fout gen

Amerikaanse en Deense onderzoekers concluderen dat er grote verschillen zijn in het risico op borstkanker onder draagsters van 'borstkanker-genen' BRCA1 en 2. Dat bevestigt de veronderstelling van veel kankeronderzoekers dat er nog onbekende risicofactoren in het spel zijn bij erfelijke borstkanker. Recent onderzoek liet zien dat ook de leeftijd tijdens de eerste zwangerschap en borstvoedingsgewoontes invloed hebben op het risico op borstkanker bij draagsters.

Bron: www.nrc.nl, 11 januari 2008

In een eerder artikel op deze site gaf Herman van Wietmarschen aan dat er meer aan de hand is rond het ontstaan en bestrijden van borstkanker dan aanbieders van BRCA -testen graag doen geloven.

Zie: De politiek rond genentests

| § ¶Dramatisch jaar voor biotech

Volgens de Trouw was 2007 een dramatisch jaar voor biotechnologiebedrijven. Met name voor hun aandeelhouders. Van alle sectoren op de Amsterdamse beurs liep de biotechsector de zwaarste averij op. Tijd voor een terugblik, schrijft Trouw. Een voorzichtige voorspelling: 2008 ziet er ook al niet florisant uit. Trouw besluit het artikel:

"Wat 2008 ook mag brengen, na het afgelopen jaar lijkt het voor biotech alleen maar beter te kunnen worden. Al hangt, zo is gebleken, alles af van het algemene beursklimaat. Persoonlijke prestaties vallen dan in het niet. Maar missers worden - hoe dan ook - extra hard afgestraft."

Lees het gehele artikel op de site van Trouw

Toch is het niet alleen maar kommer en kwel, blijkt uit het artikel.

[meer...]

| § ¶China is hot!

Nu het bedrijfsleven al jaren volop aan het investeren is in China begint de wetenschap langzaam aan ook haar pijlen op China te richten. Of wellicht is het eerder andersom, China doet haar uiterste best om allerlei contacten te leggen en samenwerkingsverbanden te smeden met Westerse wetenschappelijke instituten. Uit allerlei hoeken hoor ik steeds vaker China, niet India of Rusland of welk ander land dan ook. China is hot.

De Rotterdamse Erasmus Universiteit en de Fudan University in Shanghai hebben sinds 2005 een intentieverklaring tot samenwerking ondertekend.

[meer...]

| § ¶Etniciteit als trend

De Cogem (Commissie Genetische Modificatie) bracht dit voorjaar haar tweede Trendanalyse Biotechnologie uit (zie onderaan), op verzoek van staatssecretarissen van de ministeries van VROM, LNV en VWS *. In het voorjaar van 2007 kreeg Werkplaats Biopolitiek het conceptvoorstel voor de Trendanalyse 2007 van de Cogem onder ogen, vlak voordat deze besproken werd op 30 maart. De Werkplaats was niet als 'stakeholder' of zoals 35 andere organisaties aangeschreven om commentaar te geven en heeft snel moeten reageren. Toch zijn er punten van de Werkplaats terug te vinden in de Trendanalyse Biotechnologie 2007 van de Cogem.

[meer...]

| § ¶Werkplaats Biopolitiek over Trendanalyse Biotechnologie 2007

De Cogem (Commissie Genetische Modificatie) bracht dit voorjaar haar tweejaarlijkse Trendanalyse uit (zie onderaan). Werkplaats Biopolitiek kreeg kort van te voren het concept en reageerde op onderstaande wijze.

De trendanalyse gaat sterk uit van een technologie deterministisch denkkader. Biotechnologieen worden ontwikkeld, en hebben bepaalde effecten, zo wordt gesteld. Het is een groot gebrek dat technologie niet wordt gepositioneerd als een sociaal constructie proces waaraan verschillende spelers deelnemen. Als gevolg wordt er niet gekeken naar het soort samenleving dat nieuwe biotechnologie toepassingen mogelijk maakt, en naar het politieke krachtenveld in deze samenleving.

Veel meer is hieronder te lezen.

[meer...]

| § ¶DNA-testen voor iedereen: hoe gevaarlijk is commercieel genetica-onderzoek?

Debat in LUX Nijmegen,

NIET NIET NIET NIET 6 november 20.15, zaal 6

Dit debat is helaas uitgesteld, meldt het CSG.

Waarschijnlijk vindt het plaats in december dit jaar.

[meer...]

| § ¶Gezondheidsraad maakt conceptie ingewikkelder

De Gezondheidsraad adviseerde de minister van VWS vandaag om een centraal gecoördineerd programma voor preconceptiezorg op te laten zetten. Erfelijkheids-kwesties worden een integraal onderdeel. Helpt dit toekomstige ouders nou echt?

Gepubliceerd in De Gelderlander 23 september 2007

[meer...]

| § ¶Craig Venter maakt levend wezen

Publiek debat Synthetische Biologie, 21 september 14.00 – 16.00 uur, Theater Diligentia, Lange Voorhout 5, Den Haag

Wetenschappers van Venter Institute zijn er voor het eerst in geslaagd een levend wezen te maken. Het nieuwe micro-organisme kreeg de naam Mycoplasma laboratorium. Craig Venter en collega`s hebben het DNA van Mycoplasma mycoides getransplanteerd in Mycoplasma capricolum cellen. In het Science artikel over dit onderzoek benadrukken de auteurs dat deze techniek, genoom transplantatie, een voorwaarde is voor de ontwikkeling van het nieuwe veld van synthetische genomics. Prangende sociale problemen met onder andere energie productie, milieu en medicijn productie, kunnen mogelijk opgelost worden door het vervaardigen van nuttige microorganismen, aldus de onderzoekers. Venter Institute heeft een patent aangevraagd op deze techniek in meer dan 100 landen.

[meer...]

| § ¶Genomics-wetenschappers mijden discussie

Het Center for Society & Genomics, CSG, ging in april de maatschappij in om van ouders te weten te komen wat er met het hielprik-bloed moet of mag gebeuren. Het CSG nodigde wetenschappers, die veelal hielprikjes als grondstof voor decennialang biobank-onderzoek willen gebruiken, uit in discussie te gaan met de ouders. Een unieke kans voor wetenschappers om hun plannen en werk te bespreken met de maatschappij. De discussie verliep echter niet zo positief voor de wetenschappers.

Vragen

De discussie, op Ouders Online Magazine van de week van 7 april 2007, begon met een set vragen. Er van uitgaande dat wetenschappers een beroep mogen doen op verzameld hielprik-bloed, waren de vragen vrij neutraal: Wat moet er gebeuren met het hielprik-bloed?

[meer...]

| § ¶Craig Venter en de romantiek van Charles Darwin

De inmiddels befaamde en beruchte genenjager Craig Venter lijkt een klassiek voorbeeld van de American Dream. Als tiener was hij slechts geinteresseerd in meisjes en surfen, weet zijn jongere broer. Zijn ervaringen in Vietnam als medewerker van een veldziekenboeg deed did veranderen. Na een studie pharmacologie en fysiologie ging hij werken als onderzoeker aan het National Institute of Health. Venter slaagde er het eerste in de volgorde van het genoom van een griep virus te bepalen. Echter hij kwam pas echt in de schijnwerpers te staan toen hij in 1998 de amerikaanse overheid uitdaagde voor een wedstrijd wie het eerste de volgorde van het menselijk genoom kon bepalen (Wadman 2004).

Venter's American Dream ging echter gepaard met een schaduwzijde, een American Nightmare.

[meer...]

| § ¶Bent u verantwoordelijk voor uw eigen genen?

1 juni 2007 Usva Groningen

De toenemende kennis over onze genetische opmaak maakt dat de focus in de gezondheidszorg gaat verschuiven van genezen naar preventie. Ziek zijn wordt steeds minder nodig. Want als u toch allang weet dat u genetisch een vergroot risico hebt op longkanker, waarom rookt u dan?

Maar wordt ziekte daarmee ook iets waarvoor je als individu verantwoordelijk bent? En wil de samenleving daar dan nog wel financieel voor opdraaien? Vragen van Hans vanMaanen, journalist van De Volkskrant en lid van het panel. Antwoorden van onder anderen Klasien Horstman (hoogleraar Filosofie en Ethiek van Bio-engineering aan de TU Eindhoven)

1 juni / 20 00 uur / gratis toegang / Usva / Munnekeholm 10 Groningen/
reserveren via 050 3634670

[meer...]

| § ¶Genetische intimidatie

Gisteravond werd ik ge-intimideerd. Een wetenschapper van het Rudolf Magnus Instituut overstelpte mij en een horde studenten met bewijzen dat dik worden in de genen zit. Tweeling-onderzoek bewijst dat ......

proeven met ratten bewijzen dat ...... , onderzoek met dikke vrouwen van wie we het dna hadden uit onderzoek naar de relatie borstkanker en dikheid wijst uit dat ...... Roger Adan van het Rudolf Magnus Instituut voor Neurowetenschappen ondersteunde visueel zijn betoog met een filmpje van een een-eiige tweeling, schema`s van biologische processen en uiteraard de onvermijdelijke statistieken. Adan, 'uitvinder van een anorexia-gen' zoals hij in het Utrechts Universiteitsblad (1) werd genoemd, stelde ons als wetenschappelijke waarheid voor dat er onder mensen drie biologisch bepaalde processen in de hersenen spelen: mensen die een probleem hebben met verzadiging (te grote porties), mensen die snack-lust hebben (steeds weer iets willen eten) en mensen die door zien en ruiken van voedsel nog wat lekkers nemen.

[meer...]

| § ¶Voorspellende geneeskunde

De gezondheidszorg wordt tegenwoordig steeds vaker besproken in termen van twee elkaar aanvullende domeinen: de curatieve zorg die zich richt op het genezen van ziekten en herstellen van afwijkingen, en de preventieve zorg die zich richt op het voorkomen van ziekten en afwijkingen. Beide domeinen kennen een eigen geschiedenis van technologische ontwikkelingen. Een moderne invulling van het domein preventieve zorg heeft vorm gekregen door de ontwikkeling van de voorspellende geneeskunde met als instrument onder andere de DNA diagnostiek.

In dit artikel wil ik de overeenkomsten laten zien tussen de geschiedenis van technologische ontwikkelingen in de curatieve zorg en de technologische ontwikkelingen rond de voorspellende geneeskunde, in het bijzonder de DNA diagnostiek. Mijn hypothese is dat de geschiedenis van deze twee ontwikkelingen opvallende gelijkenissen vertoont, en dat beide ontwikkelingen gevormd werden en worden door dezelfde idealen en visies.

[meer...]

| § ¶Autisme gen ontdekt

Meer dan 120 wetenschappers van ruim 50 instituten, verdeeld over 19 landen hebben gewerkt aan het ontdekken van autisme genen. Onlangs leidde dit Autisme Genome Project tot een 'doorbraak', het autisme gen is gevonden op chromosoom 11: neurexin 1 is de naam. Nature Genetics publiceerde de onderzoeksresultaten van het Autisme Genome Project Consortium in haar maart nummer, waarna de media de doorbraak verwelkomden (AGP 2007, BBC news 2007). Over autisme kan echter in verschillende 'talen' worden gesproken.

[meer...]

| § ¶Genen: toch niet zo simpel als het lijkt

'Treiterkoppen hebben foute genen', luidt de titel van een artikel in de nieuwe gratis krant De Pers (De Pers 2007). In de eerste alinea wordt uitgelegd dat treiterende kinderen niet slecht opgevoed zijn, maar dat 'ook asociale genen' een voorname rol spelen. 'Ook als de ouders in staat zijn om de asociale impulsen van hun genen te beheersen,' zo schrijft De Pers, 'dan nog is de kans groot dat dezelfde genen bij hun kinderen weer voor problemen zorgen.' Deze conclusie werd gebaseerd op een tweelingen studie van onderzoekster Paige Harden van de Universiteit van Virginia, een methode die zowel berucht is als ook verheerlijkt wordt.

Mijn interesse gaat nu even vooral uit naar het gebruik van het begrip 'genen'. Het bovenstaande voorbeeld illustreert hoe journalisten met ingewikkelde wetenschappelijke concepten als genen om kunnen gaan. Echter het concept 'gen' lijkt op diverse manieren opgevat te worden, en te leiden tot verwarringen en conflicten. Een aantal van deze verwarringen ontstaan door de manier waarop populaire media over 'genen' schrijven. Deze beeldvorming versterkt als gevolg hiervan bepaalde beelden van hoe de mens in elkaar zit, en verzwakt weer andere beelden. Voor de lezer is het nauwelijks meer te beoordelen hoe degelijk de beweringen zijn onderbouwd. Door de verwarringen ten tonele te brengen wil ik laten zien dat de dingen niet zo simpel zijn als de populaire media vaak doen lijken.

[meer...]

Keywords: gen_metafoor_nature_nurture

| § ¶Is er toekomst voor een nieuwe Raad voor Ethiek en Biotechnologie?

Maandag 4 december vond er in Den Haag een verkennende bijeenkomst plaats over een nieuwe raad voor ethiek en biotechnologie, op initiatief van de dhr. Ormel, CDA kamerlid. Rond de zestig mensen mochten hun plaats zoeken in een van de categorieën: overheid, wetenschap/onderzoek, politiek/wetenschappelijke buro's, maatschappelijke organisaties, wetenschappelijke beroepsverenigingen, bedrijfsleven, adviesorganen/expertcommissies en burgers.

Na een inleiding van VROM / milieu staatssecretaris Van Geel (CDA) mocht Henk Jan Ormel zijn pleidooi voor een Raad voor Ethiek en Biotechnologie afsteken.

[meer...]

| § ¶Solidariteit met biobankiers?

Zou u wangslijm afstaan en een vragenlijst over uw gezondheid invullen als dat een algemeen medisch doel zou dienen? Op GenomicsMomentum 2006, 9 november in de prachtige voormalige Van Nelle fabriek in Rotterdam, stelde workshopvoorzitter Michiel Korthals deze vraag aan de deelnemers. Een ruime meerderheid zou dit doen, zo bleek. Indien het wangslijm voor kankeronderzoek zou worden genomen waren er bijna geen weigeraars meer.

De workshop 'Biobanks: from individual to collective concerns - Relevance of Biobanks for genomics' telde 5 forumleden: Prof. dr. Martina Cornell (community genetics, VU MC), Mr. dr. Jasper Bovenberg (AMC), Dr. Marij Stukart (KNAW), Prof. dr. Aart Hendriks (universiteit Maastricht en Leiden en lid van de Commissie gelijke behandeling) en Dr. Tsjalling Swierstra (filosoof Universiteit Twente).Van een Biobank kon niemand een sluitende definitie geven, maar globaal is het een verzameling biologisch materiaal met informatie over de donoren van het materiaal. Vaak gaat het om verzamelingen bloed waar dna uit gefilterd wordt en urine waar eiwitten in waar te nemen zijn. De informatie betreft vaak medische dossiers en lifestyle kenmerken.

Informed consent

Centraal punt in de opbouw van biobanken is de vraag hoe donoren zover te krijgen dat ze materiaal en informatie afstaan. Gezien de grote instemming van deelnemers aan de workshop is bereidwilligheid (consent) niet zo`n probleem (al wordt dit misschien vertekend doordat vrij veel deelnemers mensen van biotechbedrijven en bio-wetenschappers waren), maar de vraag of mensen weten waarmee ze instemmen (informed consent) blijkt over het algemeen een veel groter probleem.

[meer...]

Keywords: biobank

| § ¶De praktijk van prenatale diagnostiek onder de loep

Myra van Zwieten geeft in haar promotiewerk een uniek kijkje in de keuken van de prenatale diagnostiek praktijk. De dagelijkse problematiek van klinisch genetici, cytogenetici en laboranten in het klinisch genetische centrum te Amsterdam wordt voor het voetlicht gebracht. Van Zwieten probeert uit de doeken te doen hoe er wordt omgegaan met zogenaamde onverwachte resultaten tijdens prenatale diagnostiek.

'The target of testing' is de titel van het proefschrift, met de ondertitel: 'Dealing with 'unexpected' findings in prenatal diagnosis.' Kort gezegd probeert Van Zwieten uit te doeken te doen hoe er wordt omgegaan met zogenaamde onverwachte resultaten tijdens prenatale diagnostiek. Voordat ze haar bevindingen bespreekt worden eerst enkele termen uitgelegd en het onderzoek in een kader geplaatst.

 

Politieke lading van begrippen

Allereerst gaat haar onderzoek over de prenatale diagnostiek praktijk die bedoeld is om te kijken of een foetus het syndroom van Down heeft(1). Het gebruikelijke traject is een maternale serum screening bij vrouwen die een verhoogde kans hierop hebben(2). [meer...]

| § ¶Prenatale selectie breidt zich uit

Nu IVF een steeds vaker voorkomend verschijnsel is geworden, ontstaat er een markt voor het testen van embryo's alvorens ze in een vrouw worden geimplanteerd. De al langer bestaande praktijk van prenatale diagnostiek daarentegen heeft als grote nadeel dat het in veel gevallen een ingreep vereist bij de zwangere vrouw. Een vruchtwaterpunctie of vlokkentest moet een redelijk zekere schatting van een risico op een bepaalde toestand opleveren. Er is weefsel van het embryo nodig om een goede test te kunnen uitvoeren. Bovendien is na deze test de enige keuze, wel of geen abortus.

Gezien de nadelen van prenatale diagnostiek is het niet verwonderlijk dat het testen van embryo's alvorens ze in te planten steeds populairder wordt. De IVF procedure is weliswaar vrij belastend voor de vrouw, maar er hoeft niet meer over abortus nagedacht te worden. Er is immers nog geen sprake van een zwangerschap en er kan gekozen worden voor het gewenste embryo zonder van een ingreep als abortus gebruik te hoeven maken. Deze manier van testen wordt pre-implantatie diagnostiek genoemd. In dit artikel een aantal ontwikkelingen op dit terrein op een rijtje.

Borstkanker screening toegestaan

De Britse Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA) heeft onlangs groen licht gegeven voor het screenen van embryo's op borstkanker voor implantatie. Hiermee worden duizenden draagsters van het BRCA1 en BRCA2 gen in staat gesteld hun dochters een erfelijke aanleg voor borstkanker te besparen, meldt Mark Henderson in The Times (Henderson, 2006). Henderson maakt een vergelijking met het 'plukken van de mooie kersen'.

[meer...]

| § ¶The Genographic Project: 'een reis in de genen'

Op 26 mei jongstleden riep het United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues (UNPFII) de World Health Organisation (WHO) en de Mensenrechten Commissie die onderzoek doet naar de doelstellingen van het Genographic Project, op het Genographic Project onmiddellijk stop te zetten. Het Genographic Project ambieert het in kaart brengen van hoe mensen de wereld bevolkt hebben. Honderd duizenden DNA monsters zullen hiertoe van inheemse volkeren verzameld moeten worden.

Antropologen naar de maan

Het Genographic Project werd op 13 april 2005 gelanceerd door de National Geographic Society (bekend van het TV station en het tijdschrift met de mooie foto`s) en IBM met het doel de migratie geschiedenis van de mensheid in kaart te brengen. In tegenstelling tot het eerder op de klippen gelopen Human Genome Diversity Project (HGDP) <http://www.biopolitiek.nl/pivot/entry.php?id=72#body> is dit project volledig privaat gefinancierd. IBM's Computational Biology Center zal de computer technologie leveren voor dit 40 miljoen dollar kostende project.

[meer...]

| § ¶Verslag NSF workshop Verzet tegen geneticalisering

Werkplaats Biopolitiek organiseerde zaterdag 20 mei een workshop tijdens het Nederlands Sociaal Forum in Nijmegen. Omdat steeds meer mensen te maken krijgenmet kennis over hun genen en andere aspecten van de genetische test praktijkkozen we het onderwerp: verzet tegen geneticalisering. Over hoe mensen in het algemeen omgaan met deze nieuwe vorm kennis valt voldoende te lezen in kranten,tijdschriften, boeken en andere media. Wij wilden een keer de minder algemeengehoorde visies op geneticalisering de revu laten passeren en aan het woord laten komen.

De prikkelende inleiding van Herman van Wietmarschen bracht een geanimeerde discussie op gang waar 14 van de zestien deelnemersters geanimeerd aandeelnamen. Normalisering, de dwang je aan te passen aan heersende normen, werdhet kernbegrip van de diskussie. De samenleving eist productieve 'normale' mensen die zoveel mogelijk mee moeten doen aan de rat-race, zo bleek uitverschillende verhalen van aanwezigen. Geneticalisering creert nieuwe kennis ennieuwe normen, en daarmee nieuwe normaliteit. Mensen gaan buiten de boot vallen vanwege hun genen, zoals dat nu al gebeurt met mensen met beperkingen.

Veel mensen vertelden over hun persoonlijke worstelingen met discriminatie en stigmatisering door de samenleving. Aan de ene kant werd er gesproken overpersoonlijke emancipatie om boven je 'beperking' uit te stijgen. Aan de anderekant staat de vraag in hoeverre je je moet aanpassen om mee te mogen doen (normaliseren) in deze samenleving.Iedereen was het er over eens dat iedereen mee zou moeten mogen doen.De samenleving moet zo ingericht zijn dat mensen kunnen bijdragen naar vermogen. Geneticalisering als nieuwe vorm van normalisering bleek een goedeinvalshoek te zijn om op een kritische manier de technologische ensociale effecten van de genetische test praktijk te bespreken.

Zie ook: http://www.biopolitiek.nl/pivot/entry.php?id=343#body

| § ¶Niet in de genen maar naast de genen

Het Humane Genoom Project is afgerond, de blauwdruk van het leven hebben we in handen. De verwachting was dat we nu alle ziekten konden genezen. Echter tijdens het ontrafelen van het genoom werd duidelijk dat de zaken toch iets ingewikkelder in elkaar zaten dan gedacht werd. Een nieuw vakgebied ontsproot: de epigenetica.

Het onderwerp genen werd heel populair. De meest uiteenlopende eigenschappen van mensen zouden ineens genetisch bepaald zijn zoals: verlegenheid, depressiviteit, angst, intelligentie, homosexualiteit, criminaliteit, alcoholisme, etc. Dit deterministische beeld werd gevoed door allerlei ontdekkingen over genen en hun eigenschappen. Twee hoekstenen van de moderne biologie werden: alles ligt uiteindelijk vast in de genen, en erfelijk materiaal verandert alleen bij toeval.

Determinisme heeft altijd tegenover een beeld gestaan dat meer nadruk legt op de invloed van de omgeving. Niet genen bepalen hoe wij zijn, maar de omgeving bepaald dat. Er is een nieuwe tak van wetenschappelijke sport opgestaan die een relatie legt tussen genen en de omgeving: de epigenetica. De twee hoekstenen van de biologie worden op de proef gesteld, schrijft Eric Richards, professor aan de universiteit van Washington (Richards, 2006). Kort gezegd gaat epigenetica over allerlei vormen van erfelijkheid die niet door het DNA wordt veroorzaakt.

[meer...]

| § ¶De Claim

Wij werden blij verrast met een uitnodiging voor de voorstelling De Claim van Toneelgroep Alaska. Na afloop gingen we onder leiding van journalist Ruben Maes in gesprek gegaan met het publiek en een aantal andere genodigden. De Claim is echt een aanrader voor iedereen die worstelt met de problematiek rond genetische testen.

Toneelspel

Zonder meteen alles te verklappen kan ik kort vertellen waar het stuk over gaat. Het stuk draait om een 'succesvol' stel dat een kind verwacht en ook krijgt. Er lijkt echter iets aan de hand te zijn met het kind, het is niet 'normaal'. Hun leven stort in.

[meer...]

| § ¶Gronings/Fries/Drents biomateriaal voor bedrijfsleven?

Beste mensen,

Jullie dna en ziektes dreigen de motor te worden van de Groningse economie!

Geld belangrijke drijfveer bij BioBank project Life Line

UMCG start een zogenaamde BioBank met 165.000 inwoners uit het noorden, het zogenaamde LifeLines-project (0).

Bio-materiaal en bio-informatie vormen in toenemende mate een goudmijntje voor het biomedische bedrijfsleven. U wordt straks door de huisarts gevraagd allerlei vragen te beantwoorden voor Life Line. Zelfs wordt u verzocht materiaal af te staan waaruit uw dna, uw genetische samenstelling, wordt vastgesteld en vergelijkbaar gemaakt met dna van andere mensen (uit het noorden).

Wat is uw belang hierbij?

Economische belangen zijn er in ieder geval wel.

[meer...]

| § ¶Zelfzorg strategieen tegen een eugenetica apparaat

Workshop 2Dh5, zaterdag 28 januari, 16.00 uur, Kargadoor (Oude Gracht) Utrecht

In de 18e eeuw ontstond het denken in termen van een bevolking. Voorheen hielden heersers zich vooral bezig met het beschermen en uitbereiden van hun territorium. De opkomst van handel en het vergaren van rijkdom, maakte ook de inwoners onderwerp van waardering in termen van productiviteit en geld. Er ontstonden technieken en mechanismen om de bevolking te controleren, administreren en te verbeteren.

De medische praktijk kreeg een prominente rol in het besturen van de bevolking. Er waren allerlei ziekten die een bedrijging vormden voor de bevolking. De medische praktijk ontwikkelde technieken zoals vaccinaties, verbreden van straten, verplaatsen van kerkhoven en slachthuizen naar de rand van de stad. Niet het verbeteren van de gezondheid van individuen was het grootste belang, het ging om een gezonde bevolking die de basis is van een gezonde economie.

[meer...]

| § ¶Verzet tegen de medicalisering van gedrag

Het samengaan van nanotechnologie, gentechnologie, cognitie wetenschappen en informatica heeft grote gevolgen voor de maatschappij. Mensen zullen voor nieuwe keuzen komen te staan, die opgeworpen worden door de technologische ontwikkelingen. Genomics en nanotechnologie zijn twee begrippen die steeds vaker de publiciteit halen. Wereldwijd wordt er een grote financiele impuls gegeven aan genomics onderzoek. Daarnaast verzamelen sinds een aantal jaren een scala aan ontwikkelingen zich onder de noemer nanotechnologie.
Een deelgebied van genomics is het vakgebied behavioural genetics. Psychiatric genetics (McGuffin, 2002) en behavioural genetics zijn vrij nieuwe begrippen die duiden op onderzoek naar relaties tussen gedrag en genen. Er zijn bijvoorbeeld genen gevonden die te maken hebben met autisme, schizofrenie, alcoholisme en depressiviteit. Echter autisme, schizofrenie, alcoholisme en depressiviteit kan op twee manieren gezien worden, namelijk als variaties van normaal gedrag, of als een medisch probleem of afwijking.

Behaviour genetics is een wetenschap die het leven van mensen op veel manieren zal veranderen. Het zien van het lichaam als een verzameling genen, is een relatief nieuwe manier van denken. Als eerste wil ik in dit artikel onderzoeken hoe deze manier van denken individuen beinvloedt. Welke instituten, gebeurtenissen en gedachten dragen in belangrijke mate bij aan het beeld dat mensen van zichzelf maken? Door de complexiteit, veelheid en veranderlijkheid van machts relaties zal ik me moeten beperken tot het beschrijven van enkele verhelderende voorbeelden.
Veel mensen met bepaalde genetische eigenschappen en eraan gerelateerde handicaps worden gestigmatiseerd. Er wordt over het algemeen een beeld gewekt dat zij zielig zijn, een ongelukkig bestaan leiden en hulp nodig hebben zich weer aan de norm aan te passen. Hierdoor moeten ze vaak veel moeite doen om zichzelf staande te houden in de samenleving. In dit artikel wil ik voorbeelden geven van technieken die deze mensen hebben ontwikkeld en gebruiken om zich te verzetten tegen dominante beelden over handicaps.

[meer...]

Keywords: disability,medicalisation,genomics

| § ¶Hielprikje als concurrentievoordeel

Neonatale screening (via de hielprik) wordt uitgebreid van 3 tests naar 18 (1). Staatssecretaris Ross wil hielprikjes eigenlijk wel verplicht stellen. Over plannen hielprikjes tot motor van economische groei te maken door ze in een nationale biobank op te nemen, horen we echter bedroevend weinig.

Van zo goed als ieder in Nederland geboren kind wordt na een paar dagen een hielprikje genomen. Drie tests worden uitgevoerd op dit bloedmonstertje, waarvan die op de stofwisselingsziekte PKU de bekendste is. Ross wil, zoals gebruikelijk een advies van de Gezondheidsraad volgend, dat 18 tests worden uitgevoerd op het hielprikje.
Er zijn echter nu al nauwelijks ouders echt op de hoogte van wat er met het bloedmonster van het hielprikje van hun kind gebeurt. De vroedvrouwen of afnemers van de hielprik in het ziekenhuis, behoren de ouders te vragen of ze ermee instemmen dat het bloed van de hielprik bewaard wordt door het RIVM in Bilthoven. Dit vragen ze echter zelden. Er wordt dan ook nauwelijks bezwaar gemaakt tegen opslag (2).

[meer...]

| § ¶Genetica apparaat

‘DCDC2-gen veroorzaakt dyslexie,’ kopte het NRC van 1 november jongstleden. In kleinere letters werd vermeld dat het om 20 procent van de gevallen zou gaan. Het artikel verondersteld een behoorlijke kennis van de moderne tak van wetenschap die genetica heet. Het begrip ‘gen’ wordt niet uitgelegd. Zelfs de weinig zeggende uitdrukking ‘DCDC2-gen’ wordt in de titel gebezigd. Echter genetica wordt steeds meer een scala aan technieken, instituten, met een eigen taal, controle mechanismen, normen en waarden.

Michel Foucault biedt manieren, instrumenten om machts relaties zichtbaar te maken. In ‘The Confession of the Flesh’ beschrijft Foucault het apparaat (Foucault, 1980). In dit artikel wil ik met een Foucault blik kijken naar genetica, en onderzoeken of we kunnen spreken van een ‘genetica apparaat’.

Genetica apparaat
‘... een volkomen heterogene verzameling bestaande uit verhandelingen, instituten, architectonische vormen, regulerende beslissingen, wetten, administratieve maatregelen, wetenschappelijke uitdrukkingen, filosofische, morele en filantropische voorstellen’ (Foucault, 1980).

[meer...]

| § ¶Overgewicht te bestrijden met Biobanken?

Overgewicht te bestrijden met Biobanken?

Overgewicht mag zich verheugen in belangstelling op hoog nivo: 'zwaarlijvigheid' dreigt in 2030 'de Europese economie' tussen de 70 en 130 miljard euro per jaar te gaan kosten. De EU heeft een aanvalsplan geopend. Ontstaat hieruit een nieuwe markt?

'Obesity stijgt snel en dat heeft verpletterende consequenties voor de volksgezondheid en hoge economische kosten', zegt EU Health and Consumer Protection Commissioner Markos Kyprianou (1).
Twee-en-een half jaar geleden kwamen vooraanstaande obesity researchers van Europa samen in Aberdeen, Scotland. Op deze door de EU gefinancierde bespreking van de impact van obesity research, in January 2003, werden 'key-research' onderzoekdoelen vastgesteld voor de komende 5-10 jaar. Genomics, Bio-informatica en gene-identificatie waren veel genoemde middelen om de oorzaken van obesity te achterhalen. Echter, aan alleen techniek heb je niks, en er moet dan ook veel onderzoek gedaan worden naar hoe vaak obesity voorkomt, of het stijgend is en wat de invloed is van de zogenaamde leefstijl. Het oprichten van BioBanken, waarin bio-materiaal en biogeneeskundige-informatie worden opgeslagen, is dan ook een van de aanbevelingen ter bestrijding van obesity (2).

[meer...]

| § ¶Genetisch testen om kosten wrongfull-life claim te besparen

Genetisch testen voor de zekerheid, heeft een flinke ruggesteun in de recente uitspraak van de Hoge Raad over de geboorte van de meervoudig gehandicapte Kelly in het Leidse Academisch Ziekenhuis (Nu LUMC) in 1994.

De ouders van Kelly spanden een procedure aan tegen de verloskundige en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) omdat de verloskundige een prenataal onderzoek tijdens de zwangerschap van de moeder van Kelly niet nodig vond. De ouders vroegen om die test omdat in de familie van de vader een erfelijke afwijking voorkomt. Het LUMC, zo besliste de hoogste rechts instantie half maart, moet de kosten betalen die verbonden zijn aan het leven van Kelly.

[meer...]

| § ¶Factor XX

De effecten van biotechnologie op vrouwen

‘t Gebeurt niet vaak dat je zoveel herkent in een Nederlands boek. Factor XX is een bijzonder interessant boek omdat het niet de biotechnologie centraal stelt, maar de impact ervan op levens van vrouwen.

[meer...]

| § ¶RNAi: de nieuwe gentherapie droom

Van gentherapie wordt al jaren lang veel verwacht. Er wordt flink geinvesteerd in alle onderzoeksrichtingen die iets met genen te maken hebben. Genomics is tegenwoordig het buzz woord, wat niet meer is dan een ander etiket op hetzelfde onderzoek. Kennis over genen moet bovendien goed gecommuniceerd worden naar mensen. De overheid stelt hiervoor ruim geld beschikbaar. Zo wordt het Erfocentrum betaald om lesmateriaal voor middelbare scholen te maken. Daarnaast krijgt het Centrum voor Society en Genomics een flinke zak geld waarmee de 'maatschappelijke component' van genomics onderzoek vormgegeven moet worden. Er moet voorkomen worden dat genomics uitmondt in een golf van verzet zoals we die bij de introductie van genetisch gemanipuleerd voedsel zagen.
Een echte doorbraak in gentherapie lijkt zich echter nog aan te moeten dienen. De mens blijkt toch een stuk ingewikkelder in elkaar te zitten dan voorheen gedacht werd. Onderzoeken met gentherapie stuiten telkens weer op tegenslagen, die regelmatig de media halen. De laatste jaren lijkt er een nieuwe heilige graal in zicht te komen, RNAi ofwel interference RNA. Zal de gentherapie droom toch nog uitkomen, of is het de zoveelste zeepbel die binnen enkele jaren uit elkaar zal spatten?

Gentherapie staat niet stil
Sinds 1999 heeft Nederland een eigen gentherapie vereniging, de Nederlandse Vereniging voor Gentherapie (NVGT).

[meer...]

| § ¶'Genomics voor burgers: empowerment of disciplinering?'

Een zaaltje in Nieuwspoort, Den Haag, stroomde in rap tempo vol met belangstellenden. Genomics was op de 10de december het gespreksonderwerp van de genodigde politici. De organisatie, het Centre for Society and Genomics (CSG), bedacht de bovenstaande aantrekkelijke en uitdagende titel. Helaas bleken de politici nauwelijks in staat te zijn op deze vraag in te gaan, ze bereden liever hun stokpaardjes.

Centre for Society and Genomics
Hub Zwart, directeur van het centrum, zette in het kort de strategie van CSG uiteen. Hij sprak van een ware revolutie in de wetenschap, het tempo van de ontwikkelingen is belangrijk voor de maatschappelijke impact. Genomics is een dergelijke snel ontwikkelende technologie, een 'convergerende technologie'. Hiermee wordt bedoeld een technologie waarin vele vakgebieden zoals computertechnologie, biologie, atoomtechnologie en cognitieve wetenschappen samen komen.
Het is onder andere belangrijk om over Genomics te praten gezien de hoeveelheden geld die naar deze wetenschap stromen.

[meer...]

| § ¶Genomics Momentum: propaganda, hype en handel

Grote zalen, reclame van bedrijven in kleur en op duur papier, mannen in donkere pakken, stukjes genetisch gemanipuleerde kaas om te proeven, nauwelijks pers en een oranje EU tas vol reclame. Veel geld is er gestoken in het Genomics Momentum van 2004 in congrescentrum de Doelen in Rotterdam. Wetenschappers uit de hele wereld kwamen bijeen om te praten over Genomics, een gebied van de wetenschap dat zich bezig houdt met alles rond genen. Kritische geluiden waren niet te verwachten gezien de opzet van het programma. Werkplaats LAB nam een kijkje in de keuken van de biotech promotie-industrie.

Geloof in Genomics
Gezondheid voor iedereen, honger de wereld uit, een duurzame wereld en een bewegende wereld belooft genomics ons. Kennis van genen en de ontwikkeling van dure gen technologieen moet deze beloften waarmaken. Genomics is een eigentijdse Westerse manier om problemen op te lossen. Kapitaal intensieve technologische oplossingen worden gestimuleerd ten koste van sociaal maatschappelijke oplossingen. Honger is bijvoorbeeld een kwestie van een eerlijke verdeling van voedsel, geld en middelen, waarvoor de oplossing dus niet ligt in genetisch gemanipuleerde gewassen. Toch zijn deze technologische, spektaculaire, mannen oplossingen erg populair, het is een industrie geworden die zichzelf in stand houdt.

[meer...]

| § ¶Hoezo baas in eigen buik?

De avond van 18 mei was de Lutherse kerk in Utrecht het toneel van een stevige diskussie over prenatale testen. Een vijftal vrouwen van divers pluimage vormden een forum onder begeleiding van Marjan Slob. Een inleidend persoonlijk verhaal werd verteld door de journaliste Hellen Kooijman. Vervolgens was er ruimte voor eerste reacties van de forumleden: Khadija Arib, 2e kamerlid voor de PvdA, Martina Cornel, Community Genetics aan de VU, Elsbeth Etty, columniste voor onder andere het NRC en Marli Huijer, bekleedster van de Opzij leerstoel. Debatcentrum Tumult organiseerde deze avond met de titel 'Baas in eigen buik? Grenzen aan prenataal testen'.

Hellen Kooijman beet het spits af met een persoonlijk verhaal.

[meer...]

| § ¶Toch een Downtest voor iedere zwangere vrouw?

Ongevraagd heeft de Gezondheidsraad op 29 april een advies aan de overheid uitgebracht over prenatale screening.1 Na een mislukte poging in 2001 om de triple test ingevoerd te krijgen waagt de Gezondheidsraad zich wederom aan dit gevoelige onderwerp. Nu met een voorstel voor een combinatietest, een combinatie van een echoscopische nekplooimeting en een bloedtest in het eerste trimester van de zwangerschap.

Volgens de Gezondheidsraad rammelt de huidige screeningspraktijk aan alle kanten.

[meer...]

| § ¶Is intelligentie weer erfelijk?

'Intelligentie is erfelijk,' zei Prof Helmuth Nyborg, de dekaan van het Psychologie Instituut aan de Aarhus Universiteit. 'De 15 tot 20 procent van degenen in de lagere regionen van de samenleving diegenen die niet in staat zijn zelfs maar de eenvoudigste taken uit te voeren en vaak hun kinderen niet kunnen opvoeden zouden ontmoedigd moeten worden van het krijgen van kinderen.'(1)

De bekende Deense psychologie professor Helmuth Nyborg, gespecialiseerd in intelligentie, bracht met bovenstaande woorden beroering in de Deense samenleving. Doordat intelligentie erfelijk zou zijn zou het inperken van de voortplanting van de 'lagere' mensen 'de komende generaties verbeteren en gedegenereerden in de populatie voorkomen', alsdus Nyborg.(2) Nyborg probeert bewust het taboe te doorbreken van het Arise ras programma uit de Nazi tijd.

'Het is makkelijk associaties te maken met Hitler en Nazisme, zoals mijn critici doen. Echter dit heeft niets te maken met Nazisme. Hitler was geen eugeneticus, maar een ideoloog die het voortplantingsprogramma misbruikte. Hij wilde het mensen ras niet verbeteren, hij wilde bepaalde groepen zoals Joden, zigeuners en homosexuelen uitroeien, en hij heeft de meest intelligente onder hen vermoord.'(2)

Verschillende politici en wetenschappers uitten hun kritiek op de uitlatingen van prof Nyborg.

[meer...]

| § ¶De politiek rond genentests

BioBrief 12, 27-11-2003

Genentests leveren geld op, maar brengt het ook geluk voor de gebruiker?

Naarmate het aantal 'ontdekte' genen stijgt, stijgt tevens het aanbod van genetische testen naar genen. Investeringen in het in kaart brengen van genen moeten immers terug verdiend worden. Bedrijven zien reikhalzend uit naar een gen waarvoor een bijbehorende genetische test gemaakt kan worden, liefst voor een ziekte waar vele mensen aan lijden, of zullen gaan lijden. Borstkanker is zo'n aandoening. Veel vrouwen krijgen ermee te maken, ongeveer 1 op de 9 in de VS. Zo werd het onderzoek naar het borstkanker gen BRCA1 aangemoedigd met woorden van James Watson, mede ontdekker van de struktuur van het DNA: 'Er bestaat geen spannender verhaal in de medische wetenschap.' Susan Love, een bekend chirurg schreef in 1993 in haar boek 'Dr. Susan Love's Breast book' zelfs: 'De ontdekkingen die nu door kankeronderzoekers gedaan worden zijn zo veelomvattend, en de potentie om de ziekte praktisch uit te roeien is zo groot, dat de echte opwinding in de toekomst ligt, niet in het heden.'1

[meer...]

| § ¶Is IQ maakbaar?

Pamflet van een actie van Werkplaats LAB op het technologie festival Homo Sapiens 2.0, 1 november 2003 in het Nemo gebouw te Amsterdam:

Is IQ maakbaar?

Laat de maat van uw schedel opmeten voor een zeer belangrijk wetenschappelijk onderzoek. Wij hopen voldoende informatie in handen te krijgen om een relatie te kunnen leggen tussen IQ en bezoek van het Technologie Festival.

Vreemd genoeg is het een populair idee: dat IQ te meten en erfelijk bepaald zou zijn. Toch kwam bijvoorbeeld in 2000 zelfs een IQ test voor ongeboren kinderen op de markt . Hoewel ongeboren kinderen nog geen woord kunnen spreken vond de IQ test gretig aftrek in de VS en Spanje. Er zou niet zozeer IQ worden gemeten met psychologische tests, maar het IQ zou geschat worden naar aanleiding van de aan- of afwezigheid van genen die verband zouden houden met IQ. Wat te doen met foetussen waarvoor een genetisch bepaald laag IQ voorspeld wordt? Er lijkt slechts een optie mogelijk, aborteren, want het verbeteren van het IQ door onderwijs en opvoeding lijkt in deze redenering niet meer mogelijk.

[meer...]

| § ¶De genetische revolutie - gevolgen en besluitvorming

Stichting Maatschappij en onderneming

Het boek ‘De genetische revolutie’ geeft een overzicht van deels verrassende meningen en onderwerpen. Het focust nu eens niet op het spektakel in de medische biotechnologie, zoals klonen en xenotransplantatie, maar zoekt bijvoorbeeld naar meningen over de maatschappelijke verhoudingen waarin de genetische revolutie zich ontwikkelt.

In het voorjaar van 2002 vroeg Stichting Maatschappij en Onderneming aan Werkplaats Linkse Analyse Biopolitiek mee te werken aan een interview voor een boek over de genetische revolutie. We waren sceptisch: Vanwege de naam van de stichting kwam dit verzoek op ons over als een poging tot het in kaart brengen van tegenstanders van de biopolitiek van het bedrijfsleven.

[meer...]

| § ¶The Molecular Invasion

Critical Art Ensemble

Evenals het boek 'Flesh Machine' is ook het nieuwe boek 'The Molecular Invasion' een zeer inspirerend werk. In het eerste hoofdstuk worden een aantal problemen geschetst rond het genereren van verzet tegen biotechnologie. CAE ziet de angst van veel mensen voor genetisch gemanipuleerde producten als een probleem voor zowel het kapitalisme als voor actievoerdersters. Uit angst gebaseerd op een bijna mythische verhouding tussen puriteit en vervuiling, kan geen op argumenten gebaseerd verzet ontstaan. Actievoerdersterds, of liever culturele werkers zoals CAE ze pleegt te noemen, moeten zich verdiepen in de wetenschap van biotechnologie. Het wegnemen van angst voor biotechnologie is een taak van actievoerdersters, ook al is er een gevaar dat daarmee kapitalisten in de kaart wordt gespeeld. De reden dit toch te doen is het nog veel gevaarlijkere dogmatische aanhangen van een puriteits ideaal: het ideaal dat planten, dieren en mensen 'puur' zouden moeten zijn, dus niet genetisch gemanipuleerd.

Het boek zit vol met analyses en beschrijvingen van de gevolgen van de biotechnologische revolutie.

[meer...]

| § ¶Triple test gepresenteerd

BioBrief nr. 10, 4-3-2003

‘Onze strategie was eerst te laten zien dat chromosomale afwijkingen gerelateerd aan geboorte afwijkingen zoals het syndroom van Down, betrouwbaar en nauwkeurig opgespoord kunnen worden in foetale cellen in vruchtwater met Vysis’ gepatenteerde DNA probes. Na dit bevestigd te hebben door multinationale klinische onderzoeken, wettelijke goedkeuringen in de VS en Europa, en vooral door het hebben van een sterke markt acceptatie van onze producten AneuVysion® en TriGenTM, zijn we nu in een goede positie om de laatste technische barriere te slechten voor de introductie van een commercieel diagnostisch product dat directe genetische analyse van een routine bloedmonster van de moeder toestaat.’1

- John Bishop, president en CEO van het voormalige Vysis, Inc.

Vysis, Inc. is een van de bedrijven met de ogen gericht op een snel groeiende markt, de markt van de prenatale diagnostiek. Deze markt betreft het detecteren en selecteren van eigenschappen in foetussen, zaken waarover zeer uiteenlopende ethische standpunten bestaan. Terwijl het publieke debat over de wenselijkheid van dergelijke technieken nog in de kinderschoenen staat, investeren verschillende bedrijven al gretig in deze nieuwe markt.
In 1998 openbaarde Vysis diens gesloten onderzoeksovereenkomst met het universiteits ziekenhuis van de Vrije Universiteit van Amsterdam. Samen zullen zij foetale cel markers ontwikkelen voor het ontdekken van genetische afwijkingen in foetale cellen in het bloed van de moeder. Vysis heeft daarbij het exclusieve recht gekregen deze markers op de markt te brengen.1 Ondertussen is Vysis onderdeel geworden van het veel grotere Abbott Laboratories.2 Als kritische NGO hebben wij ons ten doel gesteld nieuwe ontwikkelingen in de biotechnologie, medische technologie en gezondheidszorg nauwlettend te volgen en te analyseren. De opkomst van prenatale diagnostiek en DNA diagnostiek in het algemeen vormen een dergelijke nieuwe ontwikkeling en dragen bovendien een behoorlijke hoeveelheid ethische dilemma’s aan. Kennis van erfelijkheid en de technieken om dit te meten hebben een verschuiving van de gezondheidszorg in gang gezet. Terwijl vroeger de meeste zorg gericht was op het behandelen van klachten, wordt vandaag de dag steeds meer energie en geld gestoken in voorspellende geneeskunde. Gezonde (en ogenschijnlijk gezonde) mensen krijgen te maken met informatie over kansen op bepaalde toekomstige ziekten of afwijkingen.3

[meer...]

| § ¶HGDP in moeilijkheden

Een rapport van de National Research Council heeft het HGDP in een moeilijk pakket gebracht. "Het Project is nu in gevaar", zegt Rafi-directeur Pat Mooney. Als het al geen weggegooid geld is, is het zeker verdrongen naar de de marges van de wetenschappelijke gemeenschap en in grote moeilijkheden geraakt".

Volgens een comite van de prestigieuse National Research Council (NRC), waarin prominente wetenschappers, ethici, en juristen plaatshebben, is het zeker de moeite waard om te proberen een wereldwijd overzicht van de genetische diversiteit onder de mensheid te verkrijgen .

[meer...]

| § ¶China investeert in eigen genome project

Genetische informatie speelt een steeds grotere rol voor de toekomstige farmaceutische industrie. Het vaststellen van connecties tussen ziekten en genetische patronen is een goudmijn aan het worden. China, waar naar schatting 10% van de genetische diversiteit onder mensen in de wereld te vinden is, wil niet langer het delven van de genetische rijkdom overlaten aan westerse bedrijven.

China investeert ongeveer 10 miljoen gulden in een human genome project, met moderne onderzoekscentra in Beijing en Shanghai. Doel is zich te verzekeren van een concurrerende positie in de medische genetica in de 21ste eeuw.

[meer...]