Nieuws

Home

Archieven

Volgend Archief Vorig Archief

01 Jan - 31 Dec 2011
01 Jan - 31 Dec 2007
01 Jan - 31 Dec 2006
01 Jan - 31 Dec 2005
01 Jan - 31 Dec 2004
01 Jan - 31 Dec 2003
01 Jan - 31 Dec 2002
01 Jan - 31 Dec 2001
01 Jan - 31 Dec 2000
01 Jan - 31 Dec 1999
01 Jan - 31 Dec 1998
01 Jan - 31 Dec 1997
01 Jan - 31 Dec 1996
01 Jan - 31 Dec 1995
01 Jan - 31 Dec 1994

Zoek!

Biopolitiek Nieuwsbrief

[Biopolitiek] Volledig

07 Aug '07 - [Biopolitiek 94] Mensen wensen
26 Jul '07 - [Biopolitiek 93] Op expeditie in de obesogene samenleving
09 Jul '07 - [Biopolitiek 92] Wetenschap & politiek
21 Jun '07 - [Biopolitiek 91] Nuance & Macht
23 Mei '07 - [Biopolitiek 89] van genen-romantiek naar realiteit
27 Apr '07 - [Biopolitiek 88]: Controleren & beheersen

Teksten

Genomics
Nanotechnologie
Voortplantingstechnologie
Transplantatie
Biomateriaal
Bio-ethiek
Genetische verbeteringstechnologie
Euthanasie
'Over'bevolking
Biologisch determinisme
Mens & Machine
Marktwerking in de zorg
Bedrijven
Akties

Werkplaats Biopolitiek

Over Werkplaats Biopolitiek

Verder lezen

Kalender
BioBrief, oude uitgaven
Biotechnologie archief NoGen
Helix publicaties
Recensies
Links

Discussie

Mail ons

Colofon

Werkplaats Biopolitiek
Burgtstraat 3
6701 DA Wageningen
tel.: 0317 - 423588
fax: 0317 - 450144
info(at)biopolitiek.nl

De inkomsten van de werkplaats bestaan voornamelijk uit giften. Wij kunnen uw steun erg goed gebruiken. Giften kunt u storten op:
giro: 1729278
van NoGen in Wageningen.

Aftrekbaar van de belasting zijn giften aan de stichting Diskussie over Biotechnologie (stg DOB), de rechtsvorm waar Werkplaats Biopolitiek onder valt. Het gironummer van stg DOB, eveneens in Wageningen, is 3087127.

Werkplaats Biopolitiek is een onderdeel van het Politiek Infocentrum Wageningen. Andere groepen die er werkzaam zijn zijn: het inheemse volkeren archief 'de Ekster en de Olifant', 'illegalen' ondersteuning en opvang 'Vluchtelingen Onder Dak', Biotechnologie archief NoGen en 'Werkgroep Xenotransplantatie Vraagstukken'.
Wilt u eens komen kijken, mail of bel even voor een afspraak.

Maillijst: nieuws(at)biopolitiek.nl

-->

| § Centrale opslag vingerafdrukken van de baan?

PvdA en VVD zijn nu tegen de centrale opslag van vingerafdrukken. Sinds 2009 worden op het chipje op het paspoort vier biometrische afbeeldingen van vingerafdrukken geplaatst. Daarnaast wilde de regering deze ook opslaan in een centrale database. Daartegen kwam protest van privacy-groeperingen en andere critici.

[meer...]

| § Transplantatie gelukt, dan nu de dood tegemoet

Nierpatiënte Angela uit Ghana moet terug naar dat land, ook al zal ze daar sterven aan haar ziekte, omdat ze behandeling niet kan betalen. Het is één van de patiënten die is beoordeeld door een arts van het Bureau Medische Advisering (BMA) van de IND. Medisch specialisten van diverse ziekenhuizen zijn zeer verontwaardigd over de werkwijze van hun collega’s van het BMA. Ze zeggen dat de BMA-artsen hun werk onverantwoord doen. Ze moeten soms machteloos toekijken hoe hun doodzieke patiënten door de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) terug worden gestuurd naar het land van herkomst.

[meer...]

Keywords: zembla_ind_transplant


| § Wat heeft het begrip etniciteit te zoeken in de medische wetenschap?

Komt straks in je elektronische patiëntendossier te staan van welk “ras” je bent? Dat niet, maar wellicht wel tot welke “etniciteit” je behoort. Of kun je beter zeggen: tot welke etniciteit je bent bestempeld? Of tot welke je jezelf bestempelt? Wetenschapster Alana Proctor onderwerpt de etnische indeling aan een indringende blik: waar is die eigenlijk op gebaseerd?

[meer...]

| § Racialized Ethnic Classifications in Health Research in the Netherlands

Lecture  25 november bij NiNsee, Amsterdam

Een zeer interessante bijeenkomst.

In gezondheidsonderzoek en zorgbeleid in Nederland wordt etniciteit gepresenteerd als een relevant autonoom variabel. Kritische reflectie op het gebruik van raciale- en etnische categorieën in de zorg en in medisch onderzoek laat echter zien dat dit geen objectieve relevante biologische indelingen zijn.

Biopolitiek schreef hierover reeds eerder, zie leestips onderaan.

[meer...]

| § Basis-organisatie Doorbraak over bevolkingspolitiek

De basis-organisatie Doorbraak ziet het begrip "bevolkingspolitiek" als een nuttig instrument om de samenhang tussen allerlei politieke, economische en sociale ontwikkelingen in de maatschappij beter te kunnen begrijpen. In een vraag en antwoord artikel geeft Doorbraak aan wat bevolkingspolitiek volgens hen is en welk nut het begrip heeft bij het opbouwen van verzet.

Wat verstaat Doorbraak onder bevolkingspolitiek?

[meer...]

| § Het Electronisch Patientendossier (EPD) komt niet door Eerste Kamer

Landelijke koppeling van het elektronisch patiëntendossier is voorlopig van de baan. Een meerderheid in de Eerste Kamer is tegen. Een meerderheid in de Senaat vindt het bijna vijftig miljoen euro kostende landelijke systeem te duur, zo blijkt uit een rondgang van De Pers langs Eerste Kamerleden.

Het EPD werd lang gepusht als panacee voor het managen van zo`n beetje alle problemen in de zorg. [meer...]

| § Turning Tools for Democratizing Biotechnology into a Bioterrorist Threat

By Herman van Wietmarschen

Philosophers of science and technology increasingly call for the inclusion of technology and science in the domain of democracy (Feenberg 1999). This is due to the conviction that science and technology can no longer be viewed as neutral, value free concepts, but rather need to be seen as social processes subject to the values, aims and objectives of the multitude of actors involved.

[meer...]

| § PatiŽntenorganisatie Zorgbelang Drenthe tegen (nu) invoeren EPD

 De Drentse koepel van patiëntenorganisaties Zorgbelang Drenthe, riep de bevolking op om bezwaar te maken tegen het digitale medische dossier omdat het systeem nog niet veilig genoeg zou zijn. Patiëntenorganisatie Zorgbelang Drenthe is overspoeld met kritiek op het Elektronisch Patiënten Dossier en geeft daaraan gehoor. Zorgbelang Drenthe koos daarmee een duidelijk andere opstelling dan de Zorgbelangen in andere provincies en de landelijke patiëntenfederatie NPCF.

[meer...]

| § *FILM VOOR HOSPICE Wageningen*

Voor het realiseren van het HOSPICE in Wageningen voor  inwoners van Oosterbeek,

Renkum, Heveadorp, Heelsum, Wolfheze, Wageningen en omgeving wordt er in samenwerking met het Filmhuis Oosterbeek donderdag 27 november een film gepresenteerd over palliatieve zorg.


Wij nodigen u van harte uit!

[meer...]

| § Bezwaren tegen het EPD

Invoering van het EPD wordt hoofdzakelijk als een technische aangelegenheid beschouwd en niet als een maatschappelijk of politiek vraagstuk. Terwijl daarvoor heel veel te zeggen is. Het EPD krijgt allerlei nieuwe en nevendoelen. 'Het EPD lijkt plotseling de wegbereider te moeten worden van voor de invoering van een electronische identiteitskaart voor alle burgers.' zegt Karin Spaink.

Door diagnoses en behandelingen gestructureerd vast te leggen kan beter worden beoordeeld wat het effect is van een bepaalde behandelwijze. De informatie uit geaggregeerde ( en geanonimiseerde ) EPD`s nuttig zijn voor management, planning en budgetbewaking en tevens voor wetenschappelijk onderzoek.

Het als 'handig' gepropageerd electronisch dossier verzekert niet de privacy, maar biedt wel mogelijkheden tot optimalisering van stroomlijnen van de inkomsten en uitgaven in de (zich privatiserende) gezondheidsindustrie.

In 2005 bekritiseerde Werkplaats al het EPD.

Lees meer in een recensie van Karin Spainks  Medische geheimen – risico`s van het EPD

[meer...]

| § Trouw-serie over achterhouden ijwerkingen geneesmiddelen

 

In De Verdieping van dagblad Trouw begint morgen een internationale serie van vier artikelen over de bewaking van de geneesmiddelveiligheid in Europa. De artikelen zijn geschreven door een redacteur van Trouw en twee free-lance journalisten in Brussel en Kopenhagen.

Aanleiding is het voorstel van de Europese Commissie om de farmaceutische industrie, onder voorwaarden, toe te staan rechtstreeks informatie over receptgeneesmiddelen te leveren aan patiënten. Dat is nu nog verboden in de EU. Tal van gezondheidsorganisaties lopen tegen het plan te hoop.

[meer...]

| § Geavanceerde nano-pil spoort goedkoper kanker op?

In twee dagen zeer verschillende berichten over kanker en nanotechnologie.

Aan de afdeling nanotechnologie van de Universiteit Twente wordt een 'geavanceerde technopil' ontwikkeld om sneller kanker op te sporen. Toxicoloog Paul Borm waarschuwt in een interview met NRC Handelsblad juist dat bedrijven voorlopig geen lange koolstof nanobuisjes in hun producten moeten gebruiken.

[meer...]

| § Klink en Koenders ontkennen realiteit

De ministers Klink (Volksgezondheid) en Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) ontkennen de realiteit. Bij het testen van medicijnen in ontwikkelingslanden komen misstanden voor, zoals Wemos in februari 2008 aantoonde. De ministers wijzen echter op de officiele richtlijnen voor geneesmiddelen-onderzoek en daarmee zou niks mis zijn.

Hieronder de reactie van Wemos

[meer...]

| § Driekwart jonge zwarte Londenaren in dna-bank

News4all.net meldt dit schokkende feit op haar site : http://www.news4all.net/content/view/633/222/

In veel gevallen gaat het om dna van onschuldige mannen.

Uit de cijfers blijkt dat de database ook de dna-gegevens bevat van 9 procent van de Aziatische en 6 procent van de blanke bevolking van Londen. Van al het ‘onschuldige dna’ dat van Londenaren is opgeslagen, is 57 procent afkomstig van jonge, zwarte mannen.
Kerken en maatschappelijke organisaties spreken van ‘criminalisering’ van een bevolkingsgroep.


| § Europese burgers slikken bittere pil

Dinsdag 19 februari 2008 presenteerden Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en Stichting Wemos nieuw bewijsmateriaal dat ‘oneerlijke’ geneesmiddelen, medicijnen die onethisch zijn getest in lagelonen- en ontwikkelingslanden, worden goedgekeurd voor gebruik op de Europese markt. Zij roepen het Europese parlement op tot onmiddellijke actie. [meer...]

| § Focus op organen leidt tot Pakistan route

Actualiteitenrubriek Netwerk meldde 21 januari dat Univé als eerste zorgverzekeraar in Nederland een orgaantransplantatie in het buitenland vergoed. Het ging om een niertransplantatie van twaalfduizend euro waarvoor een Nederlandse vrouw naar Pakistan afreisde. In Pakistan is volgens deskundigen vaak sprake van orgaanhandel. In de Netwerk uitzending en de daarop volgende berichtgeving blijven belangrijke aspecten van de transplantatie-sector buiten beeld.

[meer...]

| § Chip doorbreekt ethische grenzen

De Trouw van 21 december 2007 berichtte vooral over de privacy kanten van de opkomende RFID technologie. Grootschalige toepassing van deze minuscule chips in kleding, verpakkingsmateriaal van voedingsmiddelen en andere artikelen maakt een steeds verdergaande inzage in het priveleven van mensen mogelijk. Ook schept dit mogelijkheden voor controlerende maatregelen zoals het nagaan wie welke producten koopt. Ideaal voor het ontwikkelen van marketing strategieen. Echter deze chips doorbreken ook ethische grenzen.

[meer...]

| § Betalen voor nieren 'buitengewoon kosteneffectief'

Beloning voor een nier is opeens geen taboe meer. Ethici van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) stellen voor een leven lang zorgverzekering aan te bieden aan wie bij leven een nier 'doneert' (doneren = geven).

Hoewel dit niet zo drastisch lijkt als het voorstel van hoogleraar Transplantatiegeneeskunde A. Hoitsma van de Radboud Universiteit (VWS zou vijftigduizend euro voor een nier moeten betalen), is de connectie tussen een orgaan en een beloning niet meer weg te denken. Orgaanhandel mag je het echter niet noemen van de voorstanders van dergelijke maatregelen. Opsteller van het RVZ-voorstel, Gert van Dijk,vindt niet dat er sprake is van 'orgaanhandel'. Op radio 1 zei hij: "In ons voorstel mag alleen de overheid de organen kopen. Ik vind niet dat je dan van handel moet spreken." 'Verder is het van belang', zo staat in het RVZ-rapport, 'te beseffen dat geld slechts één component is die een keuze bepaalt, naast vele andere. Betaling maakt dat mensen om het geld hun nier zullen doneren, maar niet is gezegd dat zij het louter om het geld zullen doen.' De connectie geld en orgaan is gelegd, maar vermeden moet worden dat hieraan een business-imago gaat kleven.

[meer...]

| § Praktijk donatieprocedure vaak strijdig met Wet op de Orgaandonatie

De ethici Gert van Dijk en Erwin Kompanje komen in Medisch Contact van 2 november 2007, tot een opmerkelijke conclusie. Zij signaleren strijdigheid van een deel van 'de dagelijkse praktijk' van orgaandonatie met de Wet OrgaanDonatie. Vervolgens stellen zij voor deze strijdigheid weg te werken met een vraagwaardige maatregel.

[meer...]

| § Het lichaam voorbij

Debatcentrum Tumult in Utrecht organiseerde een debat met bovenstaande titel naar aanleiding van de tentoonstelling Extensions van de Vlaamse kunstenaar Hans op de Beeck. Extentions toont onder andere een ziekenhuisbed met allerlei apparaten met draden eromheen, alles in het wit gemaakt. Boven deze apparaten hangen doorzichtige plastic infuuszakken met slangen. Het geheel doet kil en onwerkelijk aan, en de mens is hier geheel afwezig. Bij het debat zijn gelukkig wel veel mensen aanwezig, waaronder de vier sprekers: filosofe en biologe Cor van der Weele, neurochirurg Bon Verweij, filosoof André Krom en onderzoekster Amade M'charek. Zij gaan met elkaar in gesprek over de relatie tussen technologie en zorg.

[meer...]

| § Etniciteit als trend

De Cogem (Commissie Genetische Modificatie) bracht dit voorjaar haar tweede Trendanalyse Biotechnologie uit (zie onderaan), op verzoek van staatssecretarissen van de ministeries van VROM, LNV en VWS *. In het voorjaar van 2007 kreeg Werkplaats Biopolitiek het conceptvoorstel voor de Trendanalyse 2007 van de Cogem onder ogen, vlak voordat deze besproken werd op 30 maart. De Werkplaats was niet als 'stakeholder' of zoals 35 andere organisaties aangeschreven om commentaar te geven en heeft snel moeten reageren. Toch zijn er punten van de Werkplaats terug te vinden in de Trendanalyse Biotechnologie 2007 van de Cogem.

[meer...]

| § [Biopolitiek 96] Technologie-gesprekken

-------------------------------------------------------------------------------
[Biopolitiek] nummer 96, 1 oktober 2007
--------------------------------------------------------------------------------

NIEUWS
1. Intro
2. Gezondheidsraad maakt conceptie ingewikkelder
3. Diskussie over zeggenschap & bloed donatie

--------------------------------------------------------------------
1. Intro

Technologie werkt niet zonder gesprekken over interpretaties en vertaling van techniek naar gebruikers.

Hoewel genetica een technische aangelegenheid lijkt komt er nog heel wat gepraat bij kijken. Die gesprekken gaan plaatsvinden in centra voor preconceptie die de regering zou moeten instellen volgens de Gezondheidsraad. Doel is 'om de gezondheid van toekomstige ouders en kinderen te bevorderen', maar wannabe-ouders zouden wel eens fikse hoofdpijn kunnen krijgen van alle informatie die ze dan krijgen aangeboden voor ze aan kinderen maken kunnen beginnen.

Praten heeft echter ook zo z`n voordelen. We willen u vragen uw kennis en gedachten met ons te delen over de kwestie van democratische bloed(producten)voorziening. Over welke aspecten hiervan zouden donoren van bloed zeggenschap moeten hebben?

[meer...]

| § 'De Obesogene samenleving' verrijking van het debat

'Slankheid als beschavingsoffensief’, zo noemt Hub Zwart de strijd tegen obesitas. Het tekent de vaak originele invalshoek die het boek De obesogene samenleving van Hans Dagevos en Geert Munnichs biedt op de meestal slechts op calorieen en ‘gezondheid’ gerichte diskussie over overgewicht.

Hub Zwart, filosoof aan de Radboud Universiteit, zegt dat ‘dit dominante vertoog om een aantal redenen kwetsbaar is’. Hij merkt op dat de epidemiologische blik er wel erg op gericht is om de obesitas problematiek in kaart te brengen. Dat zwaarlijvigen nu ziek, obees, genoemd worden is volgens Zwart medicalisering. Hij denkt dan ook dat er wel eens meer aan de hand kan zijn een louter empirische vaststelling dat dikheid vaker voorkomt dan enkele decennia terug. “In de anti-obesitas campagne lijkt een morele boodschap te schuilen. Zo is het opvallend dat de campagne zich vooral richt op lagere sociale klassen en juist daar aanzet tot gedragsverandering: meer beweging, minder genot. Waarom niet een campagne tegen workaholisme? Ook ongezond, ook geconcentreerd in bepaalde lagen van de bevolking. Er lijkt sprake van bezorgdheid over kwantiteit en kwaliteit van het bestand aan 'human resources' dat men voor economische doeleinden kan mobiliseren – een bezorgdheid die karakteristiek is voor wat de Franse filosoof Michel Foucault in 1976 Biomacht noemt."

[meer...]

| § VPRO onderzoekt bot onderzoek

Het onderzoeksprogramma Argos, 22-6-2007 op radio 1, valt nog te beluisteren.

Het werd zo aangekondigd op de website van de Ochtenden:

Om te bepalen of alleenstaande minderjarige asielzoekers wel echt minderjarig zijn doet de IND, de Immigratie en Naturalisatiedienst, botonderzoek. Dat botonderzoek is al jarenlang wetenschappelijk omstreden. Toen vier studenten van de Fontys Hogeschool in 2004 in een scriptie de wetenschappelijke onderbouwing van het botonderzoek betwistten, werden ...

... de studenten geïntimideerd, hun conclusies aangepast, en de studie werd zelfs uit de bibliotheek verwijderd. In december vertelden die studenten dat in onze uitzending. De Hogeschool zou onder druk zijn gezet door de leeftijdsonderzoeker van de IND, van der Pas. Maar uit antwoorden op Kamervragen naar aanleiding van onze uitzending blijkt dat de begeleider van de scriptie, radioloog Simon Robben van het Academisch Ziekenhuis Maastricht, bezig was de studenten voor zijn karretje te spannen. Dat zegt minister Hirsch Ballin in antwoord op Kamervragen van Jan de Wit (SP). Maar waar baseert de minister dat op?

Deugt het botonderzoek bij jonge asielzoekers wel? Waarom mag dat niet wetenschappelijk getoetst worden?

Argos over een klein spleetje tussen twee botten en een kloof tussen wetenschappers.

Beluister dit item vanaf: http://www.ochtenden.nl/afleveringen/34259050/


| § 1997-2007: Tien jaar strijd voor de rechten van personen met een handicap

Tien jaar zijn verlopen sedert het begin van onze strijd. Wij, personen met een handicap en ouders van personen met een handicap die zichzelf onmogelijk kunnen vertegenwoordigen, kunnen vandaag fier terugblikken op onze bijdrage tot de vooruitgang geboekt op het gebied van rechten voor personen met een handicap in Europa. We moeten thans ook naar de toekomst kijken en verder onze invloed laten gelden om wettelijke maatregelen tegen discriminatie in Europa te versterken en om ervoor te zorgen dat de volledige integratie van personen met een handicap in de samenleving een realiteit wordt. We moeten dit doen omdat de rechten van personen met een handicap mensenrechten zijn en omdat een handicap iedereen aangaat.

[meer...]

Keywords: rechten_gehandicapten_eu


| § Dagelijkse praktijk rond orgaandonatie onder de loep


Pamela Stark schreef een boek vol met interviews met betrokkenen bij orgaantransplantatie. Interessant is dat zij nu eens niet het perspectief van de transplantatielobby kiest (meer donoren want er 'sterven mensen op de wachtlijst'). In 'De hele waarheid' (1) lees je over de praktijk van orgaantransplantatie, waarvan een aantal aspecten maar weinig in de media komen. Transplantatie blijkt niet eens altijd de beste optie.

[meer...]

Keywords: orgaandonatie_hersendood_transplantatie_nadelen_praktijk


| § Niet alleen Donorshow BNN gaat 'te ver'.


Grote commotie over BNN`s 'grote donorshow'. Zelfs in het buitenland staat de donorshow in de belangstelling. Mag het TV publiek meebeslissen over 'leven en dood' van nierpatienten? Welke precedenten worden hiermee geschapen? Is het donorprobleem eigenlijk wel op te lossen?


Bart de Graaff, oprichter van de jongerenomroep BNN, overleed vijf jaar geleden. Hij had meerdere niertransplantaties ondergaan, maar 'stierf op de wachtlijst' voor een volgende niertransplantatie. De omroep herdenkt vrijdag 1 juni haar oprichter met een wervelende donorshow, die echter niet bij iedereen in goede aarde valt. Een verbod is zelfs gevraagd, maar minister Plasterk (in de Kamer met DNA-motief op zn stropdas) zag daar geen mogelijkheden voor in de Mediawet en de grondwet. Aanleiding voor de roep om deze draconische maatregel is dat de show een nier vergeeft aan de meest aansprekende, leuke of misschien wel sexy nierpatient onder de drie die BNN geslecteerd heeft als kandidaat. Het publiek kan met smsjes de donor adviseren. De donor is een 37 jarige terminaal zieke vrouw met hersenkanker.

In het radioprogramma Standpunt NL viel menigeen over het imago van Nederland in het buitenland: “Drugs, sex en nu dit weer... “. Het CDA-Kamerlid Atsma vindt dat het programma verboden moet worden. Hij riep de ministers Plasterk (media) en Klink (gezondheidszorg) naar de Kamer om maatregelen te nemen. Zijn partijgenoot Klink wijst erop dat de Wet op de Orgaandonatie een programma als van BNN niet verbiedt.

[meer...]

Keywords: donorshow_levenddonatie_onethische_oplossing


| § Genetische intimidatie


Gisteravond werd ik ge-intimideerd. Een wetenschapper van het Rudolf Magnus Instituut overstelpte mij en een horde studenten met bewijzen dat dik worden in de genen zit. Tweeling-onderzoek bewijst dat ......

proeven met ratten bewijzen dat ...... , onderzoek met dikke vrouwen van wie we het dna hadden uit onderzoek naar de relatie borstkanker en dikheid wijst uit dat ...... Roger Adan van het Rudolf Magnus Instituut voor Neurowetenschappen ondersteunde visueel zijn betoog met een filmpje van een een-eiige tweeling, schema`s van biologische processen en uiteraard de onvermijdelijke statistieken. Adan, 'uitvinder van een anorexia-gen' zoals hij in het Utrechts Universiteitsblad (1) werd genoemd, stelde ons als wetenschappelijke waarheid voor dat er onder mensen drie biologisch bepaalde processen in de hersenen spelen: mensen die een probleem hebben met verzadiging (te grote porties), mensen die snack-lust hebben (steeds weer iets willen eten) en mensen die door zien en ruiken van voedsel nog wat lekkers nemen.

[meer...]

| § Beperkt houdbaar

Internationale vrouwendag, 8 Maart was een toepasselijke dag om de documentaire ‘Beperkt houdbaar’ op de beeldbuis te vertonen. Sunny Bergman maakte deze documentaire waarin het steeds absurdere schoonheidsideaal over en van vrouwen ter discussie wordt gesteld. Razendsnelle ontwikkelingen in de plastische chirurgie genereren nieuwe mogelijkheden je lichaam aan te passen aan de heersende norm. Daarnaast dragen ontwikkelingen in de beeldverwerkingstechnologie bij aan het veranderen van deze schoonheids norm. Dit alles heeft geleid tot een groeiende cosmetische industrie waarin miljarden dollars en euro`s omgaan. [meer...]

Keywords: cosmetische_industrie_lichaam


| § VSOP voorman schoffeert achterban?

VSOP voorman schoffeert achterban?

Onderstaande brief is -zonder vraagteken achter de titel - verstuurd aan Forum van de Volkskrant op 6 maart 2007, maar tot op heden niet gepubliceerd. Cor Oosterwijk van de VSOP, die we de brief eveneens toestuurden, reageerde wel.

Brief

Laat ik zeggen dat ik van m'n stoel viel van verbazing. C. Oosterwijk, voorman van de verenigde ouder- en patientenorganisaties VSOP, spreekt over mensen met een aandoening als 'wrede grillen van natuur', in een ingezonden brief aan de Volkskrant (Oosterwijk 2007). Hij zei 'Anderen verplichten [door geen abortus te mogen doen - JB] om de wrede grillen van natuur levenslang te aanvaarden, is onethisch en staat ver af van de christelijke barmhartigheid'.

[meer...]

Keywords: beeldvorming_patientenvereniging


| § Weefselplantages

Mensen zijn een assemblage geworden van lichaamsdelen die worden uitgewisseld, gedoneerd of verhandeld. Deze ontwikkeling heeft nieuwe vragen opgeworpen binnen de bio-ethiek, het recht en het feminisme, bijvoorbeeld over de status van het lichaam en over het eigendom van het lichaam en onderdelen ervan.

open lichaam

Jyotsna Gupta en Annemiek Richters * onderzochten in hun artikel 'belichaamde subjecten en gefragmenteerde objecten' in het Tijdschrift voor Humanistiek van juli 2006 met name hoe reproductieve technologieën (zoals bijvoorbeeld IVF) van het vrouwelijk lichaam een 'productief' lichaam met verhandelbare lichaamsdelen maken. Door de groei van de neo-liberale globalisering ontstaat een wisselwerking met lokale ideeën over het lichaam en de (eigen) identiteit in een gegeven samenleving.

[meer...]

| § Ashley klein gehouden

In de Verenigde Staten is opschudding ontstaan over ouders die hun gehandicapte dochter, Ashley, klein houden met hormonen zodat ze haar makkelijker thuis kunnen verzorgen. Om problemen rond seksualiteit en misbruik tegen te gaan zijn van Ashley haar baarmoeder en borstweefsel verwijderd, zodat ze geen vrouw, maar een kind blijft lijken. Herman van Wietmarschen beschreef zijn reacties op dit bericht.

[meer...]

| § Is er toekomst voor een nieuwe Raad voor Ethiek en Biotechnologie?

Maandag 4 december vond er in Den Haag een verkennende bijeenkomst plaats over een nieuwe raad voor ethiek en biotechnologie, op initiatief van de dhr. Ormel, CDA kamerlid. Rond de zestig mensen mochten hun plaats zoeken in een van de categorieën: overheid, wetenschap/onderzoek, politiek/wetenschappelijke buro's, maatschappelijke organisaties, wetenschappelijke beroepsverenigingen, bedrijfsleven, adviesorganen/expertcommissies en burgers.


Na een inleiding van VROM / milieu staatssecretaris Van Geel (CDA) mocht Henk Jan Ormel zijn pleidooi voor een Raad voor Ethiek en Biotechnologie afsteken.

[meer...]

| § Ethisch gekozen?

Biopolitieke thema`s spelen meestal geen grote rol in de verkiezingsstrijd, of het moest dit keer 'de vergrijzing' zijn. Daarover is grofweg eigenlijk grote eensgezindheid: vergrijzing is een dreigend probleem dat moet worden aangepakt. De een gebruikt het als argument om verder te bezuinigen, de ander om te investeren in onderwijs.

Dat meer vrouwen aan het werk (het (onder)betaalde werk wel te verstaan) moeten wordt ook met vergrijzing beargumenteerd en leidt tot opmerkelijke eensgezindheid over noodzakelijke (gratis) kinderopvang.


lauwheid

Euthanasie en abortus staan minder in de belangstelling nu de regelgeving daaromtrent al jaren breed gedragen wordt. Er is een soort evenwicht, niet eens zo broos, dat uitbreiden van de criteria voor abortus en euthanasie tegenhoudt. Balkenende stemde desalniettemin in met een commissie voor het beoordelen van levensbe-eindiging van pasgeborenen (Breekveldt, 2006).

[meer...]

| § Publiek wordt aangespoord donorkeuze met elkaar te bespreken

Met een korte campagne rondom Wereld Donordag op vrijdag 27 oktober moet iedereen die nog niet weet wat de donorwens van zijn dierbare is, aangespoord worden dit met elkaar te bespreken (NiGZ 2006 a). Het is de derde campagne van de orgaanlobby binnen twee maanden.


Sinds de transplantatie-sector bestaat en behoefte heeft aan steeds meer organen, zijn diverse initiatieven ondernomen om vraag en aanbod met elkaar in evenwicht te brengen. Een onmogelijke taak, zeker als het aanbod van postmortale donoren moet komen. Donatie bij leven (van nieren) neemt dan ook een hoge vlucht.


hersendood

Bijna niemand overlijdt in de omstandigheden dat zijn organen bruikbaar zijn voor transplantatie. Er is vooral 1 categorie die hiervoor in aanmerking komt, de hersendoden (Non Heart Beating donoren zijn lastiger te verwerken, maar desalniettemin in opkomst). Organen moeten voor transplantatie zo lang mogelijk doorbloed blijven. Hersendode mensen zijn daarom uitermate geschikt: ze ademen en hun hart slaat, met behulp van machines. Sommigen hebben in deze staat kinderen gebaard en geregeld krijgt ergens ter wereld een mannelijke hersendode een erectie, maar omdat de belangrijkste hersenfuncties zijn uitgevallen en deze situatie onomkeerbaar is, worden ze 'hersendood' verklaard. Hersendood is een niet onomstreden criterium. In diverse landen gelden andere criteria. Sommige Japanners werden wakker na hersendood te zijn verklaard (Wietmarschen 2006).

Voor de vraag naar organen is van belang dat er domweg niet genoeg mensen hersendood verklaard kunnen worden om te voorzien in de behoefte die de wachtlijst voor organen aangeeft. Critici zeggen dit al jaren. De overheid spoort niettemin mensen aan zich (als donor) te laten registreren in het Donorregister.

[meer...]

| § Ethische bezwaren tegen nieuwe stamcel methode niet opgelost

[Dit artikel werd geplaatst op de Podiumpagina in Trouw van 31 augustus 2006]

 

Het bedrijf Advanced Cell Technology (ACT) heeft een nieuwe doorbraak in stamcel onderzoek, kondigde dagblad Trouw donderdag 24 augustus aan. Met deze nieuwe methode hoeft er 'geen enkele cel meer het leven te laten'. Het bedrijft hoopt hiermee een antwoord te hebben op de ethische bezwaren die kleven aan het winnen van stamcellen. Echter er blijven nog genoeg ethische bezwaren over.

De nieuwe methode van ACT sluit aan bij de praktijk van pre-implantatie genetische diagnostiek. Hierbij wordt alvorens een embryo in de baarmoeder wordt geplaatst na een IVF behandeling, het embryo getest op genetische aandoeningen. Een van de acht cellen van het embryo wordt afgenomen en onderzocht. In Nederland is deze techniek alleen nog in Maastricht toegestaan. Het AMC wil graag het tweede pre-implantatie diagnostiek centrum worden.

Met ACT's nieuwe methode kan deze afgenomen achtste cel in een kweekschaaltje uitgroeien tot een stamcel.

[meer...]

| § Controleren artsen straks identiteit van 16 miljoen mensen?

De registratiedrift van de overheid zadelt huisartsen op met controle van de identiteit van 16 miljoen mensen, bij invoering van het Burgerservice nummer in de zorg. Behalve kostbaar is dit een nieuwe drempel voor mensen die geen (geldig) identiteitsbewijs kunnen overleggen.

Op 1 januari 2006 is het sofi-nummer omgezet in een veelomvattender burgerservicenummer (BSN)* en per 2007 wordt dit in de zorg ingevoerd. Op je pasje van de zorgverzekeraar staat het al, maar implementatie in de praktijk van de zorg geeft complicaties. Met het unieke BSN moet iedere burger zich voortaan identificeren bij gemeenten, pensioenfondsen, ziekenhuizen, politie, Justitie, zorgverzekeraars, waterschappen en de Belastingdienst. Volgende week behandelt de Tweede Kamer twee wetsvoorstellen over de invoering van het BSN. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) is bezorgd over de gevolgen van de op stapel staande invoering van het Burger Service Nummer (BSN) in de zorg en bepleit uitstel. De identificatieplicht is in oktober door het parlement omgezet in de minder vergaande vergewisplicht (zie toevoeging onderaan: Wetsvoorstel BSN aangenomen).

 

Huisartsen in de grote steden zijn bang dat door invoering van het burgerservicenummer illegalen niet meer langs durven te komen. ‘Huisartsen helpen deze groep gewoon, terwijl ziekenhuizen dat weigeren,’ vertelt Pieter van Dam, woordvoerder van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). ‘Met het BSN werp je voor de huisartsen een drempel op. Vooral huisartsen in de grote steden trekken daarom nu aan de bel.’

Law & order

Invoering van het BSN heeft als voordeel dat je niet meer bij elk loket je gegevens moet opgeven, maar kan volstaan met je BSN. Het BSN zou ondermeer tegemoet komen 'aan het verlangen naar betere mogelijkheden voor gegevenskoppeling ten behoeve van de rechtshandhaving en opsporing', schreef PvdA-kopstuk Ed van Thijn, opsteller van het advies aan het kabinet Balkenende I om een BSN te introduceren. [meer...]

| § Wat is dood

Deze zomer konden we ons weer even verbazen over leven en dood. Terry Wallis raakte in coma na een auto ongeluk in 1984 en leefde 19 jaar lang in een zogenaamde minimale bewuste toestand. In 2003 begon hij weer te praten, en vandaag de dag kan hij praten, tellen en zijn ledematen bewegen. NRC-Handelsblad rakelde dit miraculeuze fenomeen nog eens op omdat uit scans is gebleken dat zijn hersenen nieuwe zenuwuitlopers kregen. Neurologen publiceerden deze vindingen in het prestigeuze tijdschrift Journal of Clinical Investigation en denken dat een dergelijke groei van zenuwweefsel ook het ontwaken van andere comapatienten kan verklaren.


Drie Japanners ontwaken

Kort daarna las ik nog een verhaal over het ontwaken van mensen die hersendood waren verklaard. Een Japanse verzekeringsmaatschappij verklaarde op een congres over reizen en gezondheid hoe 3 Japanners een maand nadat ze in de VS en Canada hersendood waren verklaard ontwaakten nadat ze terug gevlogen waren naar Japan. De families van deze mensen waren het niet eens met de hersendood verklaringen van de artsen, en regelden een vlucht naar Japan.

[meer...]

| § Gedragscode kinderartsen voor patiŽnten zonder papieren

Kinderartsen moeten in de bres springen voor kinderen van asielzoekers en illegalen. Volgens een nieuwe gedrags­code van de Nederlandse Vereniging voor Kindergenees-kunde (NVK) moeten kinderartsen onder andere bezwaar maken tegen het uitzetten van een kind dat onder behandeling staat, indien de uitzetting schadelijke gevolgen voor het kind heeft. [meer...]

| § Anarchisme en gezondheidszorg

IllustratieDinsdag 25 april 2006 vond tijdens het Anarchisme en Verzet Festival in Wageningen bij Studium Generale een avond plaats over anarchisme en gezondheidszorg. De actuele thema`s eigen verantwoordelijkheid en collectieve verantwoordelijkheid zouden in anarchistisch en in liberaal perspectief worden geplaatst, maar vertegenwoordigers van het liberale gedachtegoed konden niet bereid worden gevonden te komen. Wel spraken Jeroen Breekveldt van Werkplaats Biopolitiek en Jan Verhaegh van het Clientencentrum GGZ in Zuid Limburg.

Je hoort het steeds vaker; 'de' gezondsheidszorg wordt te duur. Het aanbod op de gezondheidszorgmarkt staat echter nauwelijks ter discussie, laat staan dat we als samenleving beslissen welk aanbod er is. En dus duiken er in dit liberale ideaal telkens nieuwe technologieën en apparaten op, die als weldaad voor de mensheid worden aangeprezen. De individuele patiënt die naar de dokter wil, wordt echter in toenemende mate afgeschilderd als een overconsumeerder van (dure) zorg.
Op dit moment is het geloof in de maakbaarheid van het individu dominant. Hierdoor horen we steeds vaker uitspraken zoals 'het nemen van eigen verantwoordelijkheid'. De verzekeraar wil je straffen als je te veel eet, drinkt of rookt. Individuen krijgen steeds meer plichten, en de samenleving juist minder. Anarchisme is gebaseerd op zowel eigen verantwoordelijkheid nemen als op solidariteit.

bestaanszekerheid
Een inleiding op het anarchisme als oorspronkelijk socialistische stroming met een sterk vrijheidslievende inslag gaf aan dat in een anarchistische samenleving er bestaanszekerheid zou zijn. De beschikbare middelen worden immers democratisch beheerd en de producten van de arbeid zijn voor ieder toegankelijk. Een utopisch perspectief dat echter een deel van de ongezonde stress over niet rond kunnen komen wegneemt. Omdat ook milieuvervuilende productiewijzen minder voor zullen komen omdat winst maken geen doel meer is van de economie, valt daar ook gezondheidswinst te behalen.

[meer...]

| § Gehandicapte activist met uitzetting bedreigd ? steun Peter Gitau Gichura

Het onderstaande persbericht kreeg Werkplaats Biopolitiek pas ogen. We weten niet of Gichura intussen al is uitgezet. Hieronder is het persbericht integraal vertaald, omdat we eraan hechten de mensen die strijden geheel zelf aan het woord te laten:

Gehandicapte activist met uitzetting bedreigd ? steun Peter Gitau Gichura

Mr Peter Gitau Gichura, een vader, een rolstoel gebruiker en activist voor de rechten van gehandicapten, gevlucht uit Kenia, wordt met uitzetting bedreigd op donderdag 23 februari, ondanks het indienen van een herhaald asiel verzoek.
Op dit moment wordt hij vastgehouden in het Detentiecentrum Harmondsworth. We zijn zeer verontrust omdat hij erg ziek is en als een rolstoelgebruiker in een ontoegankelijke omgeving is geplaatst. Hij vecht op het moment voor toegang tot gezondheidszorg, de fysieke hulp die hij nodig heeft en zijn medicijnen die hij sinds 11.30 uur op 20 februari niet meer gehad heeft.

[meer...]

| § Verzet tegen de medicalisering van gedrag

Het samengaan van nanotechnologie, gentechnologie, cognitie wetenschappen en informatica heeft grote gevolgen voor de maatschappij. Mensen zullen voor nieuwe keuzen komen te staan, die opgeworpen worden door de technologische ontwikkelingen. Genomics en nanotechnologie zijn twee begrippen die steeds vaker de publiciteit halen. Wereldwijd wordt er een grote financiele impuls gegeven aan genomics onderzoek. Daarnaast verzamelen sinds een aantal jaren een scala aan ontwikkelingen zich onder de noemer nanotechnologie.
Een deelgebied van genomics is het vakgebied behavioural genetics. Psychiatric genetics (McGuffin, 2002) en behavioural genetics zijn vrij nieuwe begrippen die duiden op onderzoek naar relaties tussen gedrag en genen. Er zijn bijvoorbeeld genen gevonden die te maken hebben met autisme, schizofrenie, alcoholisme en depressiviteit. Echter autisme, schizofrenie, alcoholisme en depressiviteit kan op twee manieren gezien worden, namelijk als variaties van normaal gedrag, of als een medisch probleem of afwijking.

Behaviour genetics is een wetenschap die het leven van mensen op veel manieren zal veranderen. Het zien van het lichaam als een verzameling genen, is een relatief nieuwe manier van denken. Als eerste wil ik in dit artikel onderzoeken hoe deze manier van denken individuen beinvloedt. Welke instituten, gebeurtenissen en gedachten dragen in belangrijke mate bij aan het beeld dat mensen van zichzelf maken? Door de complexiteit, veelheid en veranderlijkheid van machts relaties zal ik me moeten beperken tot het beschrijven van enkele verhelderende voorbeelden.
Veel mensen met bepaalde genetische eigenschappen en eraan gerelateerde handicaps worden gestigmatiseerd. Er wordt over het algemeen een beeld gewekt dat zij zielig zijn, een ongelukkig bestaan leiden en hulp nodig hebben zich weer aan de norm aan te passen. Hierdoor moeten ze vaak veel moeite doen om zichzelf staande te houden in de samenleving. In dit artikel wil ik voorbeelden geven van technieken die deze mensen hebben ontwikkeld en gebruiken om zich te verzetten tegen dominante beelden over handicaps.

[meer...]

Keywords: disability,medicalisation,genomics


| § Hielprikje als concurrentievoordeel

Neonatale screening (via de hielprik) wordt uitgebreid van 3 tests naar 18 (1). Staatssecretaris Ross wil hielprikjes eigenlijk wel verplicht stellen. Over plannen hielprikjes tot motor van economische groei te maken door ze in een nationale biobank op te nemen, horen we echter bedroevend weinig.

Van zo goed als ieder in Nederland geboren kind wordt na een paar dagen een hielprikje genomen. Drie tests worden uitgevoerd op dit bloedmonstertje, waarvan die op de stofwisselingsziekte PKU de bekendste is. Ross wil, zoals gebruikelijk een advies van de Gezondheidsraad volgend, dat 18 tests worden uitgevoerd op het hielprikje.
Er zijn echter nu al nauwelijks ouders echt op de hoogte van wat er met het bloedmonster van het hielprikje van hun kind gebeurt. De vroedvrouwen of afnemers van de hielprik in het ziekenhuis, behoren de ouders te vragen of ze ermee instemmen dat het bloed van de hielprik bewaard wordt door het RIVM in Bilthoven. Dit vragen ze echter zelden. Er wordt dan ook nauwelijks bezwaar gemaakt tegen opslag (2).

[meer...]

| § Mogelijk kiesrecht voor 'geestelijk gestoorden'

De kieswet uit 1989 bepaalt wie wel en niet mag stemmen. Artikel B5 bepaalt wie er van kiesrecht zijn uitgesloten, namelijk: 'a. zij die bij onherroepelijke rechterlijke uitspraak van het kiesrecht zijn ontzet; b. zij die krachtens onherroepelijke rechterlijke uitspraak wegens een geestelijke stoornis onbekwaam zijn rechtshandelingen te verrichten' (Kieswet, 1989).

Onlangs heeft de ministerraad ingestemd met een grondwetswijziging waardoor onder curatele gestelde mensen kiesrecht krijgen. Het kan nog enkele jaren duren omdat de nieuwe Tweede Kamer er nog over moet beslissen. De RVD geeft als reden voor de verandering een 'vreemde ongelijkheid' die is ontstaan. 'De meeste curandi nemen deel aan het maatschappelijke verkeer, maar zijn uitgezonderd van het kiesrecht. Mensen met een zwaardere geestelijke stoornis nemen echter vaak geen deel meer aan het maatschappelijke verkeer doordat zij in een gespecialiseerde instelling of een verpleeghuis zijn opgenomen' (ANP, 2005).

[meer...]

| § Veroudering

Zondag 6 november hield het Rathenau Instituut een debat over veroudering tegengaan. In het zevenkoppig panel zaten een paar voorstanders van 'life-extension', maar zij konden de discussie niet domineren.

Vijfendertig bezoekers telde het debat. In de video-introductie van het thema kwam de excentrieke levensverlenger Aubrey de Grey met zijn wens naar onsterfelijkheid prominent naar voren <http://www.biopolitiek.nl/pivot/entry.php?id=293#body>. Sebastian Sethe van de universiteit Sheffield poneerde in het debat de meest vergaande stellingen. Oudere mannen relativeerden zijn heilsvoorspellingen. Met voorbeelden vanuit zijn geriatrische  praktijk gaf Rudy Westerdorp aan dat mensen zonder het anti-ageing spektakel ook al gestaag steeds ouder worden en langer gezond blijven. Een onderzoeker van het Hubrecht Lab stelde dat doodgaan biologisch voorgeprogrammeerd is.

[meer...]

| § Kostenpost mens

In deze tijd kun je de kosten van mensen berekenen en op de voorpagina van de krant zetten. Minister Hoogervorst VVD stelde in april dit jaar dat er geen recht bestaat op ongezond leven. Zijn bemoeienis met de leefstijl van de burgers is ook een financiele kwestie *. De minister van Volksgezondheid reageerde op een Signalement van de Raad voor de Volksgezondheid, die concludeerde dat een kleine groep mensen een steeds groter deel van het zorgbudget opslokt **.

[meer...]

| § IVF kinderen langer en gezonder

Dr. Harriet Miles, Liggins Instituut van de Aukland Universiteit (NZ), vergeleek 69 IVF kinderen met 71 natuurlijk verwekte kinderen. De IVF kinderen bleken gemiddeld 4 cm langer te gaan worden dan de controle groep en minder kans te hebben op hart en vaat ziekte door een beter soort cholesterol in het bloed. Vooral bij meisjes waren de verschillen goed zichtbaar, ze waren langer en dunner. Deze resultaten werden onder andere gepresenteerd op de 87ste jaarvergadering van de Endocrine Society in San Diego.1,2

[meer...]

| § Euthanasie slaat op hol


'De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) heeft het 'Gronings Protocol' over actieve levensbeŽindiging bij ernstig zieke pasgeborenen begin juli 2005 aangenomen als landelijk protocol,' meldt de ZorgKrant.(1) Hoewel de euthanasiewet van 2001 niet van toepassing is op pasgeborenen, drong staatssecretaris van Volksgezondheid Ross toch aan op een landelijk protocol.(2)
Stephen Drake, onderzoeker van de Amerikaanse kritische gehandicaptenbeweging Not Dead Yet, bekritiseert het Gronings Protocol: 'Het is moeilijk te geloven dat er iemand verrast werd door het nieuws over de laaste pogingen de Nederlandse euthanasie praktijk verder te vergroten.' Drake's visie werd gepubliceerd in een Hastings Center Report onder de titel: 'Euthanasie slaat op hol in Nederland'.(3)
[meer...]

| § Overgewicht te bestrijden met Biobanken?

Overgewicht te bestrijden met Biobanken?

Overgewicht mag zich verheugen in belangstelling op hoog nivo: 'zwaarlijvigheid' dreigt in 2030 'de Europese economie' tussen de 70 en 130 miljard euro per jaar te gaan kosten. De EU heeft een aanvalsplan geopend. Ontstaat hieruit een nieuwe markt?

'Obesity stijgt snel en dat heeft verpletterende consequenties voor de volksgezondheid en hoge economische kosten', zegt EU Health and Consumer Protection Commissioner Markos Kyprianou (1).
Twee-en-een half jaar geleden kwamen vooraanstaande obesity researchers van Europa samen in Aberdeen, Scotland. Op deze door de EU gefinancierde bespreking van de impact van obesity research, in January 2003, werden 'key-research' onderzoekdoelen vastgesteld voor de komende 5-10 jaar. Genomics, Bio-informatica en gene-identificatie waren veel genoemde middelen om de oorzaken van obesity te achterhalen. Echter, aan alleen techniek heb je niks, en er moet dan ook veel onderzoek gedaan worden naar hoe vaak obesity voorkomt, of het stijgend is en wat de invloed is van de zogenaamde leefstijl. Het oprichten van BioBanken, waarin bio-materiaal en biogeneeskundige-informatie worden opgeslagen, is dan ook een van de aanbevelingen ter bestrijding van obesity (2).

[meer...]

| § "Vergrijzing" lievelingsbegrip rechtse opiniemakers

"Vergrijzing" lievelingsbegrip rechtse beleidsmakers

Om allerlei verslechterende maatregelen te verkopen, komen rechtse beleidsmakers en opiniemakers steeds vaker aanzetten met het modebegrip "vergrijzing". Er zou langer doorgewerkt moeten worden, vrouwen zouden meer kinderen moeten krijgen, de toegang tot de gezondheidszorg en sociale zekerheid zou beperkt moeten worden en bruikbare arbeidsmigranten zouden slechts tijdelijk toegelaten moeten worden. Er zou vanwege "de vergrijzing" allemaal geen ontkomen aan zijn.

[meer...]